Envanter nedir?
İşletmende belli bir günde bulunan malın, paranın, alacakların ve borçların sayılıp tartılarak değerleriyle yazıldığı liste. Günlük dilde çoğunlukla raftaki ve depodaki mal için kullanılır.
Vergi Usul Kanunu'na göre envanter çıkarmak; bilanço günündeki mevcutları, alacakları ve borçları saymak, ölçmek, tartmak ve değerlemek yoluyla tek tek ve kesin olarak belirlemektir (madde 186). Esnafın gündelik dilinde ise envanter çoğunlukla elindeki malın listesi demektir.
Bilanço esasına göre defter tutanlar işe başlarken ve her hesap döneminin sonunda envanter çıkarır, envanter defterine yazar (madde 182 ve 185). İşletme hesabına göre defter tutanlardan malla iş yapanlar (alıp satan ya da üreten) da emtia envanteri çıkarmak zorundadır; bu envanter işletme defterine ya da ayrı bir envanter defterine yazılır (madde 195). Hesap dönemi normalde takvim yılıdır (madde 174), bu yüzden sayım çoğunlukla 31 Aralık'a göre yapılır.
Envanterdeki mal maliyet bedeliyle değerlenir. Değerleme günündeki satış fiyatı maliyetin %10 ya da daha fazla altına düşmüşse maliyet yerine emsal bedeli kullanılabilir (madde 274); bunu mali müşavirinle birlikte hesapla. Sık yapılan hata, sayımı yılbaşından günler sonra yapıp aradaki satışları sayıma karıştırmaktır. Sayımı, saydığın günün tarihiyle gir.
Örnek
31.12.2026 akşamı rafı saydın: tanesi 85 TL'den alınmış 120 paket çay var, çayın envanter değeri 10.200 TL. Kayıtta 125 paket görünüyorsa 5 paketlik (425 TL) sayım farkı vardır.
Uygun Muhasebe'de nerede?
Stok > Stok durumu'nda miktar ve "Stok değeri (alış)". Sayımı "Stok hareketi ekle"de İşlem: "Sayım (miktarı eşitle)" seçerek girersin; ürün ürün değer Raporlar > Stok değeri'nde.
Bu açıklama genel bilgi içindir; vergi ve beyanname kararlarında mali müşavirine danış.
Muhasebe bilmek zorunda değilsin
Uygun Muhasebe faturayı, tahsilatı, stoku ve KDV'yi senin yerine hesaplar; bilmediğin sözcüğü de o an açıklar.