Taksitli satış programı: hangi taksit gecikti, bir bakışta

Taksitli satış nedir, hangi yollarla yapılır?

Taksitli satışta malı bugün teslim edersin, müşteri bedeli belirlenen vadelerde parça parça öder. Beyaz eşya, mobilya ya da yapı malzemesi satan işletmeler bunu genellikle üç yoldan biriyle yapar: kartla taksit, senetli satış ya da yazılı sözleşmeyle açık hesaptan taksit. Bu rehberde tüketiciye taksitli satışın kurallarını, senedin şartlarını, vade farkı faturasının ne zaman kesileceğini ve bir taksitli satış programı ya da taksit takip programı seçerken nelere bakman gerektiğini bulacaksın.

Taksitle Satış Sözleşmeleri Hakkında Yönetmelik kredi kartıyla yapılan alışverişlere uygulanmaz. Aşağıdaki tüketici kuralları, taksitleri kendin tahsil ettiğin senetli ve sözleşmeli satışlar içindir.

Tüketiciye taksitli satışın kuralları

Müşterin malı ticari ya da mesleki olmayan bir amaçla, yani kendi kullanımı için alıyorsa tüketicidir. Bu durumda 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve ona dayanan yönetmelik uygulanır. Alıcı bir işletmeyse ve malı işi için alıyorsa tüketici sayılmaz; o zaman aranızdaki sözleşme ve kanunların genel hükümleri geçerlidir.

• Sözleşme yazılı olur. Taksitle satış sözleşmesi yazılı kurulmadıkça geçerli olmaz. Bir örneğini kâğıtta ya da e-posta, SMS gibi kalıcı veri saklayıcısıyla tüketiciye verirsin; metin en az 12 punto olur.
• Zorunlu bilgiler: Tarafların bilgileri, sözleşme ve teslim tarihi, mal ya da hizmet, vergiler dahil ve Türk lirası olarak peşin fiyat ile taksitle satış fiyatı, ödeme planı, faiz miktarı ve yıllık oranı, gecikme faizi oranı, cayma hakkı, erken ödeme hakkı, temerrüdün sonuçları ve tüketici hakem heyeti ya da tüketici mahkemesine başvuru bilgisi.
• 7 gün cayma hakkı: Tüketici gerekçe göstermeden 7 gün içinde cayabilir; mal satışında süre malı teslim aldığı gün başlar. Cayarsa bildirim sana ulaştıktan sonra 7 gün içinde aldığın parayı ve onu borç altına sokan belgeleri, örneğin senetleri, masraf çıkarmadan geri verirsin; tüketici de malı 7 gün içinde iade eder. Aksi kararlaştırılmadıkça iade masrafı tüketicidedir. Tüketici malı ancak olağan bir gözden geçirme ölçüsünde kullanabilir; malı mutat şekilde kullanmaya başlarsa cayamaz.
• Gecikme faizi sınırı: Sözleşmeye yazılan gecikme faizi oranı, sözleşmedeki faiz oranının yüzde otuz fazlasını geçemez: faiz yıllık %30 ise gecikme faizi en çok yıllık %39 olur. Tüketici işlemlerinde, gecikmede bile bileşik faiz uygulanmaz.
• Erken ödeme: Tüketici borcun tamamını ya da vadesi gelmemiş taksitleri önceden ödeyebilir. Faiz ya da komisyon aldıysan ödenen tutara göre indirim yaparsın.
• Kefil: Tüketicinin borcu için alınan şahsi teminat, adı ne konursa konsun adi kefalet sayılır.

Senetli satış ve bono şartları

Senetli satışta her taksit için ayrı bir senet düzenlenir ve müşterin her birini imzalar. Türk Ticaret Kanunu'nun 776. maddesine göre bir bono şunları içerir:

1. Senet metninde "bono" ya da "emre yazılı senet" kelimesi,
2. Kayıtsız ve şartsız belirli bir tutarı ödeme sözü,
3. Vade,
4. Ödeme yeri,
5. Kime ya da kimin emrine ödeneceği,
6. Düzenleme tarihi ve yeri,
7. Düzenleyenin, yani borçlunun imzası.

Vade, ödeme yeri ve düzenleme yeri yazılmamışsa Kanun bunları belli kurallarla tamamlar; diğer unsurlardan biri eksikse senet bono sayılmaz. İmza borçlunun kendi eliyle atılır; kaşe ya da basılı imza yetmez. Senede kefil olarak imza atan kişiye aval veren denir; ödenmeyen senet için başvurulan yollardan biri de protestodur.

Tüketiciye senet: nama yazılı ve taksit başına bir tane

Tüketiciyle yaptığın satışta senet yalnız nama yazılı düzenlenir: her taksit için ayrı ve taksit tutarını aşmayan bir senet. Bu kurala aykırı senet tüketici yönünden geçersizdir. Bono, metninde ayrıca yazmasa da emre yazılı sayılır; nama yazılı olması için senede "emre yazılı değildir" ya da aynı anlama gelen bir kayıt konur. Hazır bir senet formu kullanacaksan tüketici satışından önce metnine bak: "emre muharrer" ya da "veya emrühavalesine" gibi ifadeler senedin emre yazılı olduğunu gösterir.

Ücretsiz senet örneği sayfasında ticari müşterine emre yazılı, tüketiciye nama yazılı senedi doldurup yazdırabilirsin.

Peşinat, vade farkı ve vade farkı faturası

Vade farkı, malı peşin değil taksitle sattığın için bedele eklediğin tutardır. Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 24/c maddesine göre vade farkı KDV matrahına girer. Uygulamada iki ayrı durum vardır.

Satış anında belli olan vade farkı

Taksitli satışta vade farkı dahil toplam tutarın KDV'si malın teslim edildiği dönemde beyan edilip ödenir; taksitlerin gelmesi beklenmez. Faturada ayrıca gösterdiğin vade farkı, asıl satışın KDV oranıyla vergilendirilir. Fatura da teslimden itibaren en geç 7 gün içinde kesilir; ayrıntısı fatura nasıl kesilir yazımızda.

Örnek: Peşin fiyatı KDV dahil 36.000,00 TL olan bir koltuk takımını 6.000,00 TL peşinat ve 6 taksitle satıyorsun. Kalan 30.000,00 TL için anlaştığınız vade farkı KDV dahil 3.000,00 TL. Faturanın ilk satırına malı 36.000,00 TL'den, ikinci satırına "Vade farkı (6 taksit)" 3.000,00 TL'yi aynı KDV oranıyla yazarsın. Fatura toplamı 39.000,00 TL olur; peşinattan sonra kalan 33.000,00 TL altı eşit taksite bölünür, her biri 5.500,00 TL. KDV'yi satırlara ayırmak için KDV hesaplama, anlaştığınız yıllık orandan vade farkı hakkında kabaca fikir edinmek için faiz hesaplama aracını kullanabilirsin.

Gecikmeden doğan vade farkı

Müşteri taksidi geç öderse ve sözleşmenizde gecikme faizi varsa, sonradan ortaya çıkan bu tutar için ayrıca vade farkı faturası kesersin. KDV, asıl satışın yapıldığı tarihte geçerli olan oranla hesaplanır ve vade farkı faturasının kesildiği dönemin beyannamesinde beyan edilir. Örneğin 27.12.2026 vadeli taksit 20 gün gecikti ve sözleşmedeki orana göre 180,00 TL gecikme bedeli çıktı: bu tutar için bir vade farkı faturası keser, KDV'sini koltuk takımının satıldığı tarihteki oranla hesaplarsın.

Erken ödemede tersi olur: Tüketici taksitlerini erken öder ve sen faizden indirim yaparsan, indirdiğin faiz ve onun KDV'si alıcıya iade edilir.

Taksit takibi: geciken taksitte ne yapmalı?

1. Vadeden önce hatırlat. Ödemeyi unutan müşteriye vadeden birkaç gün önce kısa bir mesaj gönder.
2. Ek süreyi baştan söyle. Vadeden sonra birkaç gün tanıyacaksan (mühlet) bunu satışta söyle ve her müşteride aynı uygula.
3. Kısmi ödemeyi doğru yere yaz. Müşteri 5.500,00 TL'lik taksidin 3.000,00 TL'sini öderse o taksit kısmen ödenmiş görünmeli; kalan 2.500,00 TL kaybolmamalı.
4. Kalan borcun tamamını istemeden önce koşullara bak. Tüketicide bu hak ancak sözleşmede saklı tutulmuşsa, sen kendi edimlerini (örneğin teslimi) yerine getirdiysen ve tüketici bedelin en az onda birini oluşturan, birbirini izleyen en az iki taksidi ya da bedelin en az dörtte birini oluşturan bir taksidi ödemediyse kullanılır. Üstelik tüketiciye en az 30 gün süre veren, yazılı ya da kalıcı veri saklayıcısıyla bir uyarı gönderirsin; muaccel kılınan taksitlerde faiz ve komisyon hesaba katılmaz.
5. Hukuki yola gitmeden danış. Senet ödenmezse protesto ve icra gibi adımlar için bir avukatla çalış.

Örnekte art arda ödenmeyen iki taksit 11.000,00 TL eder; bu tutar satış bedelinin onda birini aştığı için ilk koşul sağlanır. Tek bir 5.500,00 TL'lik taksit ise bedelin dörtte birine ulaşmadığından ikinci koşulu sağlamaz.

Ödeme planı tablosu örneği

Koltuk takımı satışının ödeme planı, fatura tarihi 27.09.2026 ve taksitler her ay olmak üzere şöyle görünür:

Yönetmelik ödeme planını, her taksidin içindeki anaparanın, faizin, komisyonun, vergi ve masrafların ayrı ayrı gösterildiği tablo olarak tanımlar. Tüketiciye verdiğin sözleşmedeki planı bu ayrıntıyla hazırla. Tutar eşit bölünmüyorsa artan kuruşu son taksite ekle ki toplam fatura tutarını tutsun.

Taksitli satış programı seçerken kontrol listesi

Uygun Muhasebe'de taksitli satış nasıl yapılır?

Uygun Muhasebe'de taksit, satış faturasının bir parçasıdır; ayrı bir taksit defteri tutmazsın. Ödeme Planı bölümü açıkken şunları yaparsın:

• Faturayı keserken "Senetle taksitli"yi seç. Senet sayısını, ilk vadeyi, aralığı (her hafta, 15 günde bir, her ay, 2 ya da 3 ayda bir), peşinatı ve istersen 0 ile 90 gün arası ödeme mühletini yazarsın. Peşinat seçtiğin kasa ya da bankaya tahsilat olarak girer; her taksit, fatura numarası ve sıradan oluşan bir senet numarası alır.
• Kesilmiş faturayı sonradan böl. Faturanın sayfasından 1 ile 120 arası taksitlik plan kurarsın; vade, tutar ve senet numarasını tek tek değiştirebilirsin. Taksitlerin toplamı fatura toplamını tutmazsa plan kaydedilmez.
• Ödemeyi müşterinin kartından gir. Müşteri kartındaki "Senetler ve taksitler" listesinde sıradaki taksidin "Ödendi" düğmesiyle tutarı, hesabı ve tarihi yazarsın; ödeme taksitlere vade sırasıyla dağılır, kısmi ödeme de olur. Yanlış tahsilatı kendi sayfasından silersin, taksitlerin durumu buna göre yeniden hesaplanır. Bu liste cari hesap takibinin içinde durur.
• Listeyi süz. Taksitler listesinde ödenmemiş, gecikmiş ya da ödenmiş taksitleri; bu hafta, bu ay, önümüzdeki 30 gün ya da vadesi geçmiş diye ayırır, Excel'e alırsın. Mühleti süren taksit "Mühlette", mühlet bitince "Gecikti" görünür. Geciken ve 7 gün içinde vadesi gelen taksitler panoda, ödenmemiş taksitler takvimde durur.
• Hatırlatmayı bırak. Vade Hatırlatma bölümü açıksa her açık taksit ayrı bir vade sayılır ve müşterine kurallarına göre e-posta gider. SMS bölümünü kendi SMS hesabınla bağlayıp SMS kurallarını açarsan, SMS izni açık müşterilere SMS de gider.
• Raporlara bak. Tahsilat raporu (açık alacaklar) ve nakit akışı, planlı faturaları taksit taksit vadesine göre gösterir.
• Senetleri ve planı yazdır. Borçluyu, isteğe bağlı kefili, ödeme yerini, düzenleme yerini ve tarihini girersin; tutar yazıyla yazılır, A4'e üç senet basılır. İstersen muacceliyet şartını ve yetkili mahkemeyi de eklersin. Senedi kime düzenlediğini seçersin: ticari müşterine emre yazılı bono, tüketiciye nama yazılı senet. Müşterinin vergi numarası, vergi dairesi ya da ünvanında şirket eki yoksa tüketici seçili gelir. Tüketici senedine "emre yazılı değildir" kaydı konur, muacceliyet şartı Kanun'daki koşullarla yazılır, yetkili mahkeme yazılmaz ve kefil adi kefil olarak imzalar. "Planı yazdır" ise sıra, açıklama, senet no, vade, tutar ve kalanı basar; tüketici sözleşmesindeki anapara ve faiz ayrımını ayrıca hazırlarsın.
• Kartla taksitte vade farkını sen belirle. Ödeme linki ayarlarında taksit seçeneklerini ve vade farkı yüzdesini yazarsın. Müşteri vade farklı bir taksitle öderse "Taksit vade farkı" faturası kendiliğinden kesilir ve tahsilat ona bağlanır. Fatura kesilemezse taslak kalır, para müşterinin cari hesabına yazılır.
• İptal ve silme. Fatura iptal edilirse ödeme planı da silinir. Planı kendin silersen girilmiş tahsilatlar yerinde kalır.

Müşteri taksit yerine çek verdiyse onu çek senet takibinde portföye alırsın.

Sık yapılan hatalar

• Tüketiciye emre yazılı bono imzalatmak ya da birkaç taksiti tek senette toplamak: bu senetler tüketici yönünden geçersizdir.
• Faturayı son taksit ödenince kesmek ya da vade farkını faturaya yazmamak.
• Gecikmeden doğan vade farkını faturasız tahsil etmek.
• Gecikme faizini sözleşmeye yazmadan sonradan istemek ya da yüzde otuz sınırını aşan bir oran koymak.
• Cayan tüketicinin senetlerini geri vermemek ve faturayı düzeltmeyi unutmak; nasıl yapılacağı e-Arşiv fatura iptali yazımızda.
• Kısmi ödemeyi taksite bağlamadan kasaya yazmak: müşteri ödedim der, liste gecikmiş gösterir.
• Kalan borcun tamamını isterken uyarıyı sözlü yapmak ya da 30 günlük süreyi beklememek.