Netten brüte maaş hesaplama

Netten brüte nasıl hesaplanır?

Brütten nete giderken kesintileri sırayla düşersin. Ters yönde bunu yapamazsın, çünkü kesintilerin çoğu bulmaya çalıştığın brüte bağlıdır ve hepsi aynı hızda artmaz:

• SGK ve işsizlik payı: Brütün %14'ü ve %1'idir; ama prime esas kazancın üst sınırından sonra artmaz.
• Gelir vergisi: Yıl başından beri biriken matraha göre %15, %20, %27 diye dilim dilim yükselir.
• Asgari ücret istisnası: Her çalışanın vergisinden belli bir tutar düşer; bu tutar da yıl içinde değişir.
• Damga vergisi: Brütün binde 7,59'udur; asgari ücrete denk gelen kısmı istisnadır.

Bu yüzden “neti 0,85'e böl” gibi kısa yollar tutmaz. Ocak 2026'da çalışanının eline 50.000,00 TL geçmesini istediğini düşün:

Doğru brütte kesintiler şöyle dağılır: SGK işçi payı 8.917,65 TL, işsizlik payı 636,97 TL, gelir vergisi 3.910,10 TL (4.211,33 TL istisna düşüldükten sonra), damga vergisi 232,76 TL (250,70 TL istisna düşüldükten sonra). Toplamı 13.697,48 TL; brütle net arasındaki fark tam bu kadar. Kalemlerin tek tek nasıl hesaplandığını brütten nete maaş hesaplama sayfasında görebilirsin; bu rehber ters yönün inceliklerine odaklanır.

Tek dilimde kalan ay için elle formül

Bu ayla birlikte biriken matrah 190.000 TL'yi geçmiyorsa (50.000,00 TL net için Ocak–Mart) ve brüt asgari ücretle SGK tavanı arasındaysa, kesintiler brütün sabit bir payıdır:

• SGK ve işsizlik payı: brütün %15'i.
• Gelir vergisi: matrahın (brütün %85'i) %15'i, yani brütün %12,75'i.
• Damga vergisi: brütün binde 7,59'u.

Toplam kesinti brütün %28,509'u eder; brütün 0,71491'i kalır. İki istisna (4.211,33 + 250,70 = 4.462,03 TL) bu kesintiden düşer. Buradan Brüt = (Net − 4.462,03) ÷ 0,71491 çıkar. 50.000,00 TL net için (50.000,00 − 4.462,03) ÷ 0,71491 = 63.697,49 TL bulursun; araç her kalemi ayrı ayrı kuruşa yuvarladığı için 63.697,48 TL gösterir. Matrah üst dilime geçince ya da istisna değişince katsayı da sabit de değişir; o aylarda aracı kullan.

Aynı net için brüt neden ay ay değişir?

Gelir vergisi yıllık bir vergidir; işveren onu her ay yıl başından beri biriken (kümülatif) matraha bakarak keser. 2026'da ücretlerde matrah 190.000 TL'yi geçince oran %15'ten %20'ye, 400.000 TL'yi geçince %27'ye çıkar (GİB, 2026 gelir vergisi tarifesi). Net sabit kalacaksa artan vergiyi brüt karşılar. Araçla 50.000,00 TL net için her ayı ayrı hesapladığında şu çıkar (imalat dışında, teşvikten yararlanan işveren):

• Nisan: Biriken matrah bu ay 190.000 TL'yi aşar; ayın bir kısmı %20'den vergilenir, Mayıs'tan itibaren tamamı.
• Temmuz: Brüt biraz iner. Sebep çalışanın değil asgari ücretin matrahıdır: o da 190.000 TL'yi geçtiği için istisna 4.211,33 TL'den 4.537,75 TL'ye çıkar.
• Ağustos: Biriken matrah 400.000 TL sınırına ulaşır ve %27'lik dilim devreye girer.

Net maaş anlaşması işverene ne getirir?

Çalışanla “eline 50.000 TL geçecek” diye anlaşmak ile brüt 63.697,48 TL'de anlaşmak Ocak'ta aynı görünür. Fark yılın geri kalanında çıkar:

Net anlaşmada çalışanın netindeki 33.120,42 TL'lik farkı sen karşılarsın ve bu sana daha pahalıya gelir: ek brütten de SGK, işsizlik, gelir ve damga vergisi kesilir, üstüne brüte bağlı işveren payları biner. Bu örnekte yıllık maliyet farkı, netteki farkın yaklaşık iki katıdır. Aralık'ta aynı 50.000,00 TL net için maliyetin 87.669,30 TL olur, Ocak'taki 77.551,68 TL'den ayda 10.117,62 TL fazla.

• Net söz verdiysen yıllık bütçeni Ocak'ın değil, yılın son aylarının maliyetiyle yap.
• Yeni yılda tarife, asgari ücret ya da prim oranları değişirse net anlaşmada bu değişikliğin etkisi, lehine de aleyhine de, doğrudan senin maliyetine yansır.
• Brütte anlaşıyorsan çalışana netin yıl içinde düşebileceğini baştan söyle; ücret hesap pusulasında brüt, kesintiler ve net ayrı ayrı görünür.

Netten işveren maliyetine: örnek tablo

İşveren, brütün üstüne kendi SGK primi payını (%21,75) ve %2 işsizlik payını öder. Şartları sağlayan işveren, 5510 sayılı Kanun'daki hazine desteğiyle bu payın imalatta 5, diğer sektörlerde 2 puanını ödemez. 2026'dan itibaren 7566 sayılı Kanun ile işveren payı 1 puan arttı, imalat dışındaki destek 2 puana indi. Ocak 2026, imalat dışında ve teşvikten yararlanan işveren için araçtan çıkan rakamlar:

Net yükseldikçe 1 TL net için ödediğin tutar artar. Ocak'ta tablodaki bütün netler %15 diliminde kalır; artış istisnalardan gelir. Gelir ve damga vergisi istisnası birlikte 4.462,03 TL'lik sabit bir tutardır: asgari ücrette bu iki verginin tamamını karşılar, 100.000,00 TL nette küçük bir kısmını. Yıl içinde üst dilime geçildikçe oran daha da artar. Teşvik ise brütü değil, yalnız maliyeti değiştirir: 50.000,00 TL net için brüt her durumda 63.697,48 TL'dir; maliyet imalatta 75.640,76 TL, imalat dışında 77.551,68 TL, teşviksiz 78.825,63 TL olur.

Yüksek ücretlerde bir sınır daha var: 2026'da prime esas kazancın üst sınırı asgari ücretin 9 katı, yani 297.270,00 TL'dir. Bu brütün Ocak neti 213.849,35 TL'dir. Daha yüksek bir net için brüt artsa da SGK primi artmaz; araç sonucun altında “SGK tavanı aşıldı” notunu gösterir.

Asgari ücret istisnası netten brüte hesabı nasıl etkiler?

01.01.2022'den beri her çalışanın ücretinin asgari ücrete denk gelen kısmı gelir ve damga vergisinden istisnadır; yalnız asgari ücretlinin değil, herkesin. Gelir vergisindeki istisna, asgari ücretin matrahına (2026'da 33.030,00 TL brütten SGK ve işsizlik payı düşülünce kalan 28.075,50 TL) düşen vergi kadardır. Asgari ücretin matrahı da yıl içinde birikir: altı ayda 168.453,00 TL'ye ulaşır, Temmuz'da 190.000 TL'yi geçer. Bu yüzden istisna tutarı yıl içinde değişir:

• Asgari ücretli çalışan: Gelir ve damga vergisinin tamamı istisnaya girer; 28.075,50 TL net için brüt yılın 12 ayında da 33.030,00 TL çıkar. Resmî dökümü Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın asgari ücret sayfasında görebilirsin.
• Asgari ücretin biraz üstü: Çalışanın matrahı da asgari ücretinki de Temmuz'da %20 dilimine geçer; vergi artarken istisna da büyüdüğü için yıl sonunda brüt az değişir. 30.000,00 TL net için brüt Ocak–Haziran 35.721,94 TL, Ağustos–Aralık 35.892,08 TL'dir; fark yalnız 170,14 TL. Temmuz geçiş ayıdır: çalışanın matrahının %20'ye giren kısmı asgari ücretinkinden büyük olduğu için o ay brüt yükselir. Araç Temmuz için 37.494,30 TL bulur; gerçek bordroda, yukarıdaki nottaki sebeple, bundan biraz düşük çıkar.
• İki işverenden ücret alan: İstisna yalnız en yüksek ücrete uygulanır. Araç tek işvereni varsayar; ikinci işteki bordroyu mali müşavirine sor.

Sonucu bordroya geçirirken nelere dikkat etmelisin?

• Yıl içindeki değişiklikler: Araç, Ocak'tan beri aynı işte aynı ücretin ödendiğini varsayar. Yıl ortasında işe giriş, zam, tek seferlik prim ya da eksik gün varsa biriken matrah farklıdır; kesin brütü bordro programı gerçek kayıtlarla hesaplar.
• Prim ve ikramiye: Tek seferlik ödeme o ayın matrahını büyütür. Üst dilime daha erken geçilir; aynı net için brüt de daha erken yükselir.
• Beyan ve ödeme: Kestiğin gelir ve damga vergisi ile SGK primleri muhtasar ve prim hizmet beyannamesiyle bildirilir. Aylık beyannamede son gün izleyen ayın 26'sıdır ve vergiler aynı gün ödenir; SGK primi izleyen ayın sonuna kadar ödenir. Süre uzatılırsa tarih değişir. Yani maaş gününden ayrı, ikinci bir ödeme günün olur.
• Tazminat: Kıdem ve ihbar tazminatı net değil, brüt ücretle hesaplanır. Net anlaştığın çalışanın bordrosundaki brütü de sakla; ayrılışta kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama aracına o brütü yazarsın.

Uygun Muhasebe'de net maaşla çalışmak

Çalışanınla net maaş konuştuysan Uygun Muhasebe'de da netle çalışırsın. Ayrıntılar personel takip programı sayfamızda:

• Çalışan kartı: Aylık net maaşı yazarsın. İnsan kaynakları bölümünde brüt maaşı da girebilirsin; girmezsen SGK ve vergi tahmini netten yapılır.
• Maaş tahakkuku: Ayın maaşı, maaşı girilmiş ve o ay tahakkuku olmayan bütün aktif çalışanlara tek seferde yazılır. Gelir-gider bölümü açıksa istersen bu çalışanların SGK primi ile gelir ve damga vergisi tahmini de “Vergi ve SGK” kategorisinde iki ödenmemiş gider olarak eklenir: vergi izleyen ayın 26'sı, SGK izleyen ayın sonu vadeli. Ekranda ayın toplam çalışan maliyetini görürsün.
• Netten brüte tahmin: Brütü girilmemiş çalışanda tahmin, net maaşın o ayın brütüne bu sayfadaki hesapla çevrilmesiyle bulunur. Teşvikten yararlandığın varsayılır; puan İK ayarlarındaki imalat seçimine göre uygulanır.
• Düzeltme: Müşavirinin tahakkuku farklıysa gider kaydını ödemeden önce düzeltirsin. Yanlış ayın tahakkukunu da geri alabilirsin; o tahakkuktan yazılan ödenmemiş SGK ve vergi giderleri de silinir. Maaşı ya da bu giderleri ödediysen önce o ödemeyi geri alırsın.
• Hesaplama ekranı: İK bölümündeki hesaplama ekranında aynı netten brüte hesabı, firmanın sektör ayarıyla yaparsın.