Müstahsil makbuzu nedir?

Vergi Usul Kanunu'na göre (md. 235) birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde belirlenenler ve defter tutmak zorunda olan çiftçiler, gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçiden aldıkları ürün için müstahsil makbuzu düzenler. Makbuz bedel ödenirken düzenlenir; elektronik olarak düzenlenen hâline e-Müstahsil makbuzu denir.

Gelir vergisi stopajı oranları Gelir Vergisi Kanunu'nun 94/11. bendine dayanan 2009/14592 sayılı Karar'dadır: borsa dışı alımda hayvan ve hayvansal üründe %2, diğer zirai üründe %4; ticaret borsasında tescil ettirilen alımda %1 ve %2. Zirai hizmetlerde oran %4'tür; yalnız Orman İdaresine (ya da ona iş taahhüt edene) yapılan ağaçlandırma, kesim, taşıma gibi hizmetlerde %2'dir. Gelir İdaresi'nin zirai kazanç rehberine göre basit usuldeki ticaret erbabına yapılan satışta stopaj yapılmaz.

Tarım Bağ-Kur'lu çiftçinin ürün bedelinden %2 prim kesintisi yapılır, ama kesinti çiftçinin prim borcunu geçemez (SGK Tebliği, 01.03.2013). Çiftçi SGK'dan aldığı Kesinti Muafiyet Belgesini kimliğiyle gösterirse kesinti yapılmaz; belgenin numarası makbuza yazılır. Kesintiler izleyen ayın son iş gününe kadar SGK'ya bildirilir, ay sonuna kadar ödenir.

e-Müstahsil makbuzunda düzenlenme saati ve dakikası ile Gelir İdaresi'nin belirlediği karekod bulunur; kâğıt çıktısı çiftçiye verilir (509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği); 05.11.2026'dan itibaren ıslak imza yerine çiftçinin telefonuna gelen SMS koduyla onay alınır (GİB duyurusu, 22.05.2026). Kâğıt makbuz ise anlaşmalı matbaada bastırılmış koçana yazılır.

Sık yapılan hata: sürüm, hasat, ilaçlama gibi zirai hizmetten %2 stopaj kesmek. Bu hizmetlerde oran %4'tür: 10.000 TL'lik hasat hizmetinden 400 TL stopaj kesilir, çiftçiye (Bağ-Kur kesintisi yoksa) 9.600 TL ödenir.