Serbest meslek kazancı nedir?
Avukat, doktor, mali müşavir, mühendis, danışman gibi bir işverene bağlı olmadan kendi bilgisi ve emeğiyle çalışanların kazancı: yıl içinde tahsil ettikleri ücretlerden işle ilgili giderler düşülünce kalan tutar.
Gelir Vergisi Kanunu'na göre serbest meslek faaliyeti; sermayeden çok kişisel emeğe, bilgiye ya da uzmanlığa dayanan, ticari olmayan işlerin bir işverene bağlı olmadan, kendi adına ve sorumluluğuyla yapılmasıdır. Aynı iş bir işverene bağlı yapılırsa elde edilen para ücret sayılır.
Kazanç tahsil esasına göre bulunur: yıl içinde gerçekten tahsil edilen ücretlerden ödenen giderler düşülür. Serbest meslek erbabı serbest meslek kazanç defteri tutar ve her tahsilat için makbuz düzenler; makbuz 1 Haziran 2020'den beri elektronik olarak, e-SMM şeklinde düzenlenir.
Şirket, gerçek usuldeki şahıs işletmesi ya da başka bir serbest meslek erbabı gibi vergi kesmekle yükümlü birinden ücret alırsan, ödeyen brüt ücretin %20'sini stopaj olarak keser (telif kazançlarında %17). Kazancın üzerinden üç ayda bir %15 geçici vergi ödersin. Yıllık gelir vergisi beyannamesi izleyen yılın Mart ayında verilir, vergi Mart ve Temmuz'da iki taksitte ödenir.
Sık yapılan hata: eline geçen neti kazanç sanmak. 10.000 TL brüt ücretten 2.000 TL stopaj kesilir, eline 8.000 TL geçer; beyanda brüt 10.000 TL yazılır, kesilen 2.000 TL vergiden düşülür.
Örnek
2026'da makbuzlarla brüt 600.000 TL tahsil ettin, işle ilgili 150.000 TL gider ödedin: serbest meslek kazancın 600.000 − 150.000 = 450.000 TL'dir. Yıllık gelir vergisi bunun üzerinden hesaplanır; yıl içinde senden kesilen stopaj ve ödediğin geçici vergi bu vergiden düşülür.
Uygun Muhasebe'de nerede?
Serbest meslek makbuzları sayfasında brüt ücret, stopaj ve net hesaplanır; Ayarlar > Firma bilgileri'nde işletme türü "Serbest meslek".
Bu açıklama genel bilgi içindir; vergi ve beyanname kararlarında mali müşavirine danış.
Muhasebe bilmek zorunda değilsin
Uygun Muhasebe faturayı, tahsilatı, stoku ve KDV'yi senin yerine hesaplar; bilmediğin sözcüğü de o an açıklar.