e-İrsaliye nedir?
e-İrsaliye, malı bir yerden başka bir yere taşırken düzenlediğin sevk irsaliyesinin elektronik hâlidir. Kâğıt irsaliyeyle aynı hukuki niteliği taşır; elektronik imzalanır, alıcı kayıtlıysa Gelir İdaresi (GİB) sistemi üzerinden ona gider ve mal yola çıkarken kâğıt çıktısı ya da elektronik görüntüsüyle araçta bulunur.
Fatura ile irsaliyeyi karıştırma: fatura satışı ve borcu, irsaliye ise malın hareketini belgeler. Fatura "ne kadar borçlandın" der, irsaliye "bu mal şu araçla şuraya gidiyor" der. Aynı sevkiyat için ikisi de gerekir. Fatura yalnız bir durumda irsaliyenin yerini tutar: malın teslimi anında düzenlenen, saat ve dakikası yazılı, "İrsaliye yerine geçer." ibareli ve imzalı e-Fatura ya da e-Arşiv fatura çıktısı için ayrıca e-İrsaliye aranmaz. Faturaların kendisini e-Fatura nedir ve e-Arşiv fatura nedir yazılarında anlattık.
e-İrsaliye ne zaman düzenlenir, ne zaman gerekmez?
Sevk irsaliyesi düzenlemen gereken her taşımada e-İrsaliye düzenlersin; irsaliye gerekmeyen yerde e-İrsaliye de gerekmez. e-İrsaliye kullanıcısıysan GİB'in e-İrsaliye Uygulama Kılavuzu'na göre başlıca durumlar şöyledir:
| Durum | e-İrsaliye Gerekir mi? | Not |
|---|---|---|
| Malı alıcıya sen taşıyor ya da taşıtıyorsun | Evet | Malı alıcı kendisi taşıyorsa irsaliyeyi alıcı düzenler |
| Şubeler ya da iş yerlerin arasında mal gönderiyorsun | Evet | Gönderen ve alan olarak aynı mükellefiyet bilgisi yazılır, teslimat adresi ayrıca girilir |
| Tamir, bakım, boya gibi bir işlem için mal ya da demirbaş gönderiyorsun | Evet | Notuna yapılacak işi yazarsın; mal geri gelirken taşıyan ya da taşıtan yeni bir e-İrsaliye düzenler |
| Numune ya da deneme şartıyla mal gönderiyorsun | Evet | İrsaliye yerine geçen fatura çıktısı düzenlemediysen |
| Mal konsinyeye gidiyor | Evet | İrsaliyede konsinye teslim olduğu belirtilir; fatura konsinyi malı alıcıya sattığında kesilir |
| Alıcı yola çıkarken belli değil | Evet | "Muhtelif Müşteriler" tipinde e-İrsaliye düzenlenir |
| Teslim anında düzenlediğin, saat ve dakikası yazılı, "İrsaliye yerine geçer." ibareli imzalı fatura çıktısı var | Hayır | Çıktı irsaliye yerine geçer |
| İş yerinde kullanılacak küçük hacimli mal alıyorsun (kırtasiye, temizlik malzemesi, yemek, ekmek) ve tutarı fatura düzenleme sınırını aşmıyor | Hayır | Faturaya "Bu mallar için sevk irsaliyesi düzenlenmemiştir." yazılır, fatura araçta bulunur |
| Nihai tüketici perakende aldığı malı kendisi götürüyor | Hayır | Fatura ya da fiş yeterlidir |
e-İrsaliye'ye kayıtlı değilsen "evet" satırlarında kâğıt sevk irsaliyesi düzenlersin; doldurulmuş bir örnek sevk irsaliyesi örneği sayfasında var. Hangi işletmelerin e-İrsaliye'ye geçmek zorunda olduğunu ve ne zaman başlayacaklarını e-İrsaliye zorunluluğu yazımızda anlattık.
e-İrsaliye nasıl kesilir, nasıl kullanılır?
e-İrsaliye'nin kuralı kısadır: mal yola çıkmadan önce belge hazır ve onaylı olmalıdır. Adımlar şöyle:
- Sevkten önce düzenle. e-İrsaliye, malın fiili sevkinden önce düzenlenip GİB sistemine iletilir. Belgedeki fiili sevk zamanı, istisnai hâller dışında düzenleme zamanından önce olamaz.
- Bilgiler eksikse taslak kaydet. Şoför, araç ya da sevk saati henüz belli değilse belgeyi taslak olarak kaydedersin; sevk başlarken eksikleri tamamlayıp onaylarsın. Onaylanmamış taslağın çıktısı geçerli değildir.
- Şoför bilgisini doğru yaz. Şoförün adı, soyadı ve T.C. kimlik numarası, yabancı şoförde pasaport numarası doğru yazılmalıdır. Kılavuza göre şoför için 11111111111 yazılamaz; bu numara yalnız T.C. numarasını paylaşmak istemeyen tüketici alıcı için kullanılabilir.
- Gönder. Özel entegratör kullanıyorsan belgenin entegratöre iletilmesi sevkiyatı başlatmak için yeterlidir; entegratör kendisine ulaşan belgeyi en geç 15 dakika içinde imzalayıp GİB'e iletmek zorundadır.
- Aracı yola çıkar. Çıktı ya da elektronik görüntü araçta bulunur. Alıcı e-İrsaliye'ye kayıtlıysa çıktıyı ona vermen ya da teslimden sonra saklaman zorunlu değildir. Kayıtlı olmayan alıcı kâğıt çıktı isterse çıktıyı imza ya da kaşeyle verirsin. Belge elektronik ortamda saklanır.
- Faturayı kes. Fatura, malın teslim tarihinden itibaren en geç 7 gün içinde kesilir; süreyi fatura kesme süresi yazımızda hesapladık.
Örnek: 14.10.2026 Çarşamba sabahı bir yapı malzemesi toptancısı, e-İrsaliye kullanan bir inşaat firmasına 12 palet seramik gönderiyor. Plaka ve şoför bilgisi kamyon yüklenirken belli oluyor; toptancı belgeyi taslak kaydediyor, sevk başlarken tamamlayıp onaylıyor. Mal aynı gün teslim edildiği için faturanın son günü 21.10.2026 olur.
Alıcı e-İrsaliye'ye nasıl yanıt verir, red verilir mi?
Alıcı, fiili sevk tarihinden itibaren 7 gün içinde irsaliye yanıtıyla malın tamamını kabul edebilir ya da bir kısmını kabul edip kalanını reddedebilir; yanıt vermek zorunlu değildir. 7 gün içinde yanıt gelmezse mallar alıcı tarafından tam teslim alınmış, satıcı tarafından da tamamı için fatura düzenlenecek kabul edilir.
Yukarıdaki örnekte 12 paletin 11'i sağlam teslim edildi, 1 palet kırık geldi. Alıcı "kısmi kabul" yanıtı verirse teslim alınan miktar sistemde görünür ve fatura teslim edilen miktar üzerinden kesilir. Yanıt vermezse sistem 12 paletin tamamını teslim alınmış sayar; bu durumda gerçekte 11 palet teslim edildiğini gösteren teslim belgesini ya da tutanağı saklaman gerekir.
Red ise sınırlıdır. Belgenin tamamını reddetmek ancak malın fiili sevkinden önce ve mal ya da alıcı hatalıysa mümkündür; bu süre ve koşullar dışında verilen redler hükümsüzdür.
e-İrsaliye nasıl iptal edilir?
e-İrsaliye iptal edilemez; GİB'in kılavuzu belgenin iptalinin söz konusu olmadığını belirtir. Yanlış irsaliyeyi silemez ya da düzeltemezsin; duruma göre alıcı reddeder ya da yeni bir e-İrsaliye düzenlenir. Hatanın türüne göre izleyeceğin yol şöyledir:
| Durum | Ne Yapılır? | Dayanak |
|---|---|---|
| Mal ya da alıcı bilgisi yanlış, mal henüz yola çıkmadı | Alıcı belgenin tamamına red yanıtı verir; ardından doğru bilgilerle yeni bir e-İrsaliye düzenlenir | Kılavuz m. 14; Tebliğ IV.3.4 |
| Mal yola çıktıktan sonra hata anlaşıldı | Red yanıtı geçersizdir; malı taşıyan ya da taşıtan yeni bir e-İrsaliye düzenler | Tebliğ IV.3.4 |
| Alıcı malın bir kısmını kabul etmedi | Kısmi kabul yanıtı verilir; geri giden mal için yeni bir sevk belgesi düzenlenir: geri gönderen e-İrsaliye kullanıcısıysa e-İrsaliye, değilse matbu sevk irsaliyesi | Tebliğ IV.3.4 |
| Mal geri döndü ya da başka bir alıcıya gidecek | Malı taşıyan ya da taşıtan yeni bir e-İrsaliye düzenler | Kılavuz m. 12 |
| Zorunlu alanlar eksik ya da hatalı | Belge geçersizdir ve sistemin şema kontrolünden geçmez; doğru bilgilerle yeniden düzenlenir | Kılavuz 15.32 |
| Taslağı onaylamadan yola çıkıldı | Taslağın çıktısı geçerli değildir; onaylı belge sevk sırasında araçta bulunmalıdır | Kılavuz 15.31 |
| GİB ya da kendi sistemin arızalı, e-İrsaliye düzenlenemiyor | Matbu sevk irsaliyesiyle sevkiyat başlatılabilir; arıza ispat edilebilmeli ve bu durum sürekli olmamalıdır | Tebliğ V.7; Kılavuz m. 11 |
Son satırdaki yol istisnadır; bu yüzden GİB, elinde yeterli sayıda matbu sevk irsaliyesi bulundurmanı ister. İmha etmek istersen vergi dairene başvurup tutanakla iptal ettirirsin.
e-İrsaliye etiketi, alias ve kullanıcı sorgulama ne demek?
Bu kavramlar birbirine kolayca karışır. Alıcının e-İrsaliye kullanıcısı olup olmadığına GİB'in e-İrsaliye Kayıtlı Kullanıcılar listesinden bakılır. Kavramların özeti şöyledir:
| Kavram | Ne Demek? | Kimi İlgilendirir? |
|---|---|---|
| Etiket (alias) | Bir kullanıcının GİB sistemindeki posta kutusunu gösteren adres. Gönderimde alıcının etiketi seçilir | Gönderirken seçilir; çoğu programda elle uğraşmazsın |
| Sanal alıcı | Alıcı e-İrsaliye kullanıcısı değilse belgenin gönderildiği GİB hesabı. Belge alıcının kutusuna gitmez; çıktıyı ya da dosyayı malla birlikte verirsin | Kayıtlı olmayan alıcıya gönderenler |
| İDİS etiket ve sevkiyat numarası | İnşaat demirinde her ürün satırına 2 harf ve 7 rakamdan oluşan 9 karakterlik etiket numarası, ayrıca "SE-" ile başlayan 10 karakterlik sevkiyat numarası yazılır. İrsaliye "IDIS IRSALIYE" senaryosuyla düzenlenir | İnşaat Demiri İzleme Sistemi kapsamındaki mükellefler |
| HKS künye numarası | Hal Kayıt Sistemi'nde üretilen künye numarası; e-İrsaliye'de satır bazında yazılması zorunludur | Sebze ve meyve ticareti yapan komisyoncu ve tüccarlar |
İDİS kuralları GİB'in İDİS teknik kılavuzunda (Aralık 2025), HKS kuralı e-İrsaliye Uygulama Kılavuzu'nun 15.26 maddesindedir.
e-İrsaliye ücretsiz mi, uymazsan ne olur?
e-İrsaliye'ye geçmek için önce e-Fatura kullanıcısı olman ve imza aracını (mali mühür ya da e-imza) hazırlaman gerekir. Kullanım yöntemi üçtür: GİB Portal, özel entegratör ve doğrudan entegrasyon. GİB, e-Fatura portalının ücretsiz sunulduğunu yazar; e-İrsaliye için aynı ifadeyi GİB sayfalarında göremedik, bu yüzden başvurudan önce ebelge.gib.gov.tr'den teyit et. Özel entegratör ya da program kullanırsan onların ücretini ayrıca ödersin. e-Fatura kullanıcısı olmanın adımlarını e-Fatura başvurusu yazımızda, e-İrsaliye başvurusunu e-İrsaliye zorunluluğu yazımızda anlattık.
e-İrsaliye olarak düzenlenmesi gerekirken kâğıt düzenlenen her sevk irsaliyesi için Vergi Usul Kanunu'nun 353. maddesine göre ayrı özel usulsüzlük cezası kesilir; tutarlar her yıl güncellenir, güncel rakam için mali müşavirine danış. Sistem arızası gibi ispatlanabilir hâllerde kâğıt irsaliye cezaya yol açmaz.
Uygun Muhasebe'de e-İrsaliye nasıl çalışır?
e-Fatura geçişini Uygun Muhasebe üzerinden yaptıysan e-Belge ayarlarında "e-İrsaliye mükellefiyim" seçeneğini işaretlersin; başvuruyu imzalarsın, GİB onayı gelince e-İrsaliye açılır. Sadece e-Fatura paketinde irsaliye bölümü yoktur. Giden irsaliyeler e-İrsaliye serisiyle numaralanır. Göndermeden önce alıcının e-İrsaliye kullanıcısı olup olmadığına bakılır: kullanıcıysa belge alıcının kutusuna gider, değilse GİB'in e-İrsaliye sanal alıcısına gider ve PDF'ini malla birlikte verirsin. Araç plakası, şoför bilgisi ve alıcının il, ilçe ve posta kodu eksikse belge gitmeden listelenir.
Önce irsaliye kestiysen stok irsaliyede düşer; irsaliyeden açtığın fatura taslağı stoğu ikinci kez düşürmez. Ayrıntıları e-İrsaliye programı sayfasında bulursun. Sevkiyatı, faturayı ve stoğu tek yerde tutmak istiyorsan bir ön muhasebe programı işini kısaltır.
Bu yazı genel bilgi içindir; vergi ve hukuk kararlarında mali müşavirine danış. Mevzuat değiştikçe yazıyı güncelliyoruz; güncelleme tarihi başlığın altında.