E-ticaret muhasebesi: pazaryeri satıcısı fatura, komisyon ve stoğu nasıl takip eder?

E-ticaret muhasebesi neleri kapsar?

Mağazada satış yaparken kasaya giren parayı görürsün. E-ticarette ise para üç durak geçerek gelir: müşteri öder, pazaryeri ya da ödeme kuruluşu kendi payını keser, kalanı sonra bankana yatırır. Arada faturalar, iadeler ve kesintiler birikir. E-ticaret muhasebesi bu akışı kayıt altında tutmaktır; pazaryerinde satıyorsan buna pazaryeri muhasebesi de denir.

Pazaryerinde ya da kendi sitende satış yapan bir satıcının takip etmesi gerekenler şunlar:

• Satış faturaları: Her sipariş için müşteriye kestiğin e-Arşiv fatura ya da e-Fatura.
• Gider faturaları: Pazaryerinin komisyon, kargo ve hizmet faturaları; tedarikçinden aldığın malın faturası.
• Hakediş: Pazaryerinin kesintileri düşüp bankana yatırdığı net tutar.
• İadeler ve iptaller: Geri gelen ürün, iptal edilen fatura, geri ödenen para.
• Stok: Birden çok mağazada satılan aynı ürünün tek bir sayısı.
• Vergiler: KDV ve hakedişten kesilen e-ticaret stopajı.

Bu yazıda her birini sırayla, örnek rakamlarla anlattık. Beyanname ve yasal defterler mali müşavirinin işidir; senin işin bu kayıtları eksiksiz ve zamanında tutmak.

Satışa başlamadan: vergi kaydı ve şirket türü

İnternetten düzenli satış yapmak ticari bir faaliyettir; satışa başlamadan önce vergi dairesine kaydını yaptırırsın. Şahıs işletmesi mi yoksa limited şirket mi kuracağın; beklediğin ciroya, ortaklığa ve tutacağın deftere göre değişir. Bu kararı vergi dairesine gitmeden önce mali müşavirinle birlikte ver.

Evinde ürettiğin ürünleri internetten satıyorsan, belirli şartlarla esnaf muafiyetinden yararlanman mümkün olabilir. Şartlar ve varsa satış sınırı Gelir İdaresi'nin esnaf muaflığı rehberlerinde yazar; sınır asgari ücrete bağlı olduğu için yıldan yıla değişebilir, başlamadan önce kontrol et.

Her siparişe fatura: e-Arşiv ve internet satışı bilgileri

Pazaryerinde satışı yapan sensin; müşterinin faturasını da sen kesersin. Pazaryeri ise sana kendi komisyon ve hizmet bedelleri için ayrıca fatura keser. Fatura, malın teslim tarihinden itibaren en geç 7 gün içinde düzenlenir. Uygulamada fatura çoğu zaman ürün kargoya verilirken kesilir. Gönderinin yanında sevk irsaliyesi, e-İrsaliye örneği ya da irsaliye yerine geçen faturanın kâğıt çıktısı bulunmalıdır.

509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği'ne göre e-Arşiv uygulamasındaysan, internetten yaptığın satışların faturasını müşteriye elektronik ortamda iletmek zorundasın. Bu faturalarda olağan bilgilere ek olarak şunlar yer alır:

• "Bu satış internet üzerinden yapılmıştır." ifadesi,
• satışın yapıldığı web adresi,
• ödeme şekli ve ödeme tarihi,
• mal satışında gönderiyi taşıyanın (kargo firmasının) adı ya da unvanı ve vergi ya da T.C. kimlik numarası,
• malın gönderildiği tarih,
• müşterinin iade ederken dolduracağı iade bölümü.

Sen de alıcı firma da e-Fatura kullanıcısıysanız e-Fatura kesersin; bu bilgiler (iade bölümü hariç) e-Faturada da yer alır. Bireysel müşteriye ve e-Fatura kullanıcısı olmayan firmaya e-Arşiv fatura kesilir. Siparişten faturaya adım adım akışı Trendyol faturası nasıl kesilir yazımızda anlattık.

Kendi sitesinden ya da pazaryerinden satış yapan ve yıllık brüt satış hasılatı 500 bin TL ve üzerinde olan satıcılar, izleyen yılın 1 Temmuz'una kadar e-Fatura ve e-Arşiv'e geçmek zorundadır; ayrıntılar e-Fatura zorunluluğu yazımızda. 1 Ocak 2026'dan beri e-Arşiv'e dahil olmayan mükellefler de faturalarını, tebliğdeki istisnalar dışında, tutarına bakılmaksızın e-Arşiv olarak düzenler. Ticari kazancı basit usulde belirlenenler ve işletme hesabı esasına göre defter tutanlar için bu tarih 1 Ocak 2027'dir; bu satıcılar 31.12.2026'ya kadar vergiler dahil 3.000 TL'yi aşan faturalarını e-Arşiv olarak düzenler (bkz. basit usul esnafa e-Arşiv).

Pazaryeri muhasebesi: komisyon, kargo ve hakediş mutabakatı

E-ticarette sık yapılan bir hata, bankaya yatan net tutarı satış diye kaydetmektir. Müşteriye kestiğin fatura ürünün satış fiyatının tamamı üzerindendir. Komisyon ve kargo ise ayrı birer giderdir; bunların faturasını sana pazaryeri ya da kargo firması ayrıca keser.

Örnek: Bir ödeme döneminde %20 KDV'li ürünlerden 10 sipariş teslim ettin, satışların toplamı KDV dahil 12.000,00 TL. Pazaryeri bu dönem için şöyle bir ödeme yaptı:

Örnekte komisyon ve kargo faturaları da %20 KDV'lidir. Komisyon oranları kategoriye ve pazaryerine göre değişir; tablodaki rakamlar yalnız örnektir. Önemli olan, her ödemede bu satırların kuruşu kuruşuna tutmasıdır. Pazaryerinin yatırdığı parayı kendi kayıtlarınla karşılaştırmaya hakediş mutabakatı denir. Tutmayan tutar; eksik bir faturayı, işlenmemiş bir iadeyi ya da gözden kaçan bir kesintiyi gösterebilir.

Kendi sitende kartla ödeme alıyorsan pazaryeri komisyonu yerine ödeme kuruluşunun ya da bankanın POS komisyonu kesilir. Mantık aynıdır: satış brüt tutarla, komisyon gider olarak kaydedilir.

Trendyol muhasebesinde ödeme nasıl oluşur?

Trendyol'un geliştirici belgesine göre hakediş kaydı sipariş teslim edildikten sonra oluşur. Vadesi o hafta dolan siparişler için ödeme emri genellikle her çarşamba hazırlanır. Trendyol sana komisyon için komisyon faturası, verdiği öteki hizmetler için de ayrıca hizmet (kesinti) faturası keser. Satışın müşteriye kestiğin faturalardır; bu gider faturalarını alış tarafında kaydedersin, ödeme geldiğinde de yukarıdaki tablodaki gibi karşılaştırırsın.

E-ticaret stopajı nedir?

1 Ocak 2025'ten beri pazaryerleri, satıcıya yaptıkları ödemelerden vergi kesintisi (stopaj) yapıyor. Kesintiyi satışa aracılık eden pazaryeri yapar ve senin adına vergi dairesine öder. Gelir Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 330) kesintinin nasıl uygulanacağını anlatır; özetle:

• Oran 9284 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile %1 olarak belirlendi.
• Kesinti satışın KDV hariç tutarı üzerinden hesaplanır. Komisyon, kargo ve hizmet kesintileri bu tutarı düşürmez. Örnekte 12.000,00 TL'lik satışın KDV hariç tutarı 10.000,00 TL, stopajı 100,00 TL'dir.
• Vergiden muaf esnaf ve basit usulde vergilendirilen satıcılardan kesinti yapılmaz. Kapıda nakit ya da satıcının kendi EFT-POS özellikli yazarkasasıyla tahsil edilen ödemelerde de pazaryeri kesinti yapmaz.
• Kesilen vergi senin giderin değildir. Mali müşavirin bunu geçici vergi ve yıllık beyannamede hesaplanan vergiden mahsup eder.

Oran değişebilir; güncel oranı ve kendi durumunu mali müşavirinle kontrol et.

İadeler ve iptaller

İade e-ticaretin olağan bir parçasıdır; önemli olan her iadeyi belgeyle ve stokla birlikte kapatmaktır.

• Kargoya verilmeden iptal: Fatura kesilmediyse yalnız siparişi kapatırsın. Kesildiyse e-Arşiv faturayı iptal edip stoğu geri alırsın; süre ve adımlar e-Arşiv fatura iptali yazımızda.
• Bireysel müşteri iadesi: 509 Sıra No.lu Tebliğ'e göre müşteri, kendisine elektronik iletilen faturanın çıktısındaki iade bölümünü doldurup imzalar ve ürünle birlikte gönderir. Bu belge, senin düzenlemen gereken gider pusulasının yerine geçer. Bu belge gelmediyse iade aldığın ürün için gider pusulası düzenlersin.
• Firma iadesi: Alıcı vergi mükellefiyse iade ettiği ürün için sana iade faturası keser; bkz. iade faturası nasıl kesilir.

Pazaryerleri iade edilen siparişin tutarını genellikle ödemeden düşer ve bunu ödeme dökümünde gösterir; iadede geri verilen komisyon varsa onu da dökümde görürsün. İade gelen ürün satılabilir durumdaysa stoğa geri girer, hasarlıysa ayrı not al. Ödeme dökümünde iadeyi gördüğün hâlde kayıtlarına işlemediysen hakediş tutmaz.

Stok ve çok kanallı satış

Aynı ürünü hem Trendyol'da hem kendi sitende satıyorsan iki ayrı stok tutmak, olmayan ürünü satmanın kısa yoludur. Doğrusu tek bir stok tutmak ve her satışta bu stoğu tüm mağazalara göndermektir.

1. Her ürüne barkod ya da stok kodu ver; mağazalardaki ürünü bu kodla eşleştir.
2. Tedarikçiden gelen malı alış faturasıyla stoğa al; maliyetin böylece kayda geçer.
3. Satış faturası kesilince stoktan düş; iade gelince stoğa geri al.
4. Güncel stoğu düzenli olarak tüm mağazalarına gönder.
5. Ay sonunda depodaki sayımı kayıttaki stokla karşılaştır.

Varyantlı ürünlerde (renk, beden) her varyantın stoğu ayrı tutulur. Alış, satış ve sayımın programda nasıl izlendiğini stok takip programı sayfamızda anlattık.

KDV: ürününün oranı ve ay sonu hesabı

KDV'nin genel oranı %20'dir. Giyim, ayakkabı, çanta ve kitap gibi ürünlerde %10, temel gıdaların çoğunda %1 uygulanır. Aynı mağazada farklı oranlı ürünler olabilir; her ürünün oranını hem mağazadaki ürün kartında hem programında doğru tanımla, yanlış oranla kesilen fatura KDV'yi de yanlış hesaplar. Hesaplamak için KDV hesaplama aracını kullanabilirsin.

Ay sonunda KDV hesabı kabaca şöyle işler (basitleştirilmiş örnek):

• Satışlarda hesaplanan KDV: 12.000,00 TL'lik satıştan 2.000,00 TL.
• İndirilecek KDV: komisyondan 300,00 TL, kargodan 100,00 TL ve tedarikçinin 6.000,00 TL + KDV'lik alış faturasından 1.200,00 TL; toplam 1.600,00 TL.
• Ödenecek KDV: 2.000,00 - 1.600,00 = 400,00 TL.

Komisyon ve kargo faturalarını işlemeyi unutursan bu örnekte 400,00 TL fazla KDV ödersin. Beyannameyi mali müşavirin verir; senin işin bütün faturaların zamanında onun elinde olması.

Aylık kontrol listesi

Uygun Muhasebe ile e-ticaret muhasebesi

E-ticaret muhasebe programı olarak Uygun Muhasebe'nin Pazaryeri bölümü bu işleri tek yerde toplar:

• Siparişten faturaya: Trendyol, n11, Çiçeksepeti, Amazon Türkiye, Pazarama, idefix mağazaların ve WooCommerce, Shopify, ikas, IdeaSoft sitelerin bağlanır. Siparişler 15 dakikada bir gelir, müşteri cari olarak eklenir, faturası taslak olarak hazırlanır. Onaylayınca alıcıya ve kendi e-Fatura durumuna göre e-Arşiv ya da e-Fatura olarak kesilir; e-Arşiv faturada web adresi, ödeme şekli ve kargo firması gibi internet satışı bilgileri siparişten yazılır.
• Stok: Onaylanan faturayla ürün stoktan düşer. Stoğu mağazalarına tek tuşla gönderirsin; fiyatı da gönderebilirsin (n11 ve Amazon'a fiyat gitmez). Ayarladıysan her gece kendiliğinden gider. Faturası henüz onaylanmamış siparişlerdeki ürünler de gönderilen stoktan düşülür.
• İade: Satış faturasında "Müşteri iade etti" ile iade kaydı açarsın; satırlar faturadan gelir, ürün stoğa geri girer, iade raporlarda satıştan düşülür.
• Hakediş mutabakatı: Trendyol ve Amazon Türkiye'nin ödeme dökümü çekilir, siparişlerinle eşleştirilir. Her ödeme için satışlar onaylı faturalarına tahsilat, komisyon ile kargo ve hizmet kesintileri gider olarak önerilir. Toplam, pazaryerinin bildirdiği ödeme tutarıyla kuruşu kuruşuna tutmazsa kaydedilmez ve fark gösterilir; kaydı tek tıkla geri alabilirsin. Öteki mağazalarda (örneğin n11, Çiçeksepeti) hakedişi pazaryerinin raporuna bakarak elle kaydedersin.
• Raporlar: Mağaza mağaza sipariş, ciro ve iptal-iade oranı; ay sonunda KDV raporu ve ürün ürün brüt kâr.
• Mali müşavir: Müşavirini davet edersin, kayıtlarını kendi panelinden görür.

Hepsiburada bağlantısı (siparişler ve hakediş dahil) pilot aşamada: önce Hepsiburada'dan API yetkisi istersin, ilk kurulumu seninle birlikte yapıyoruz; ayrıntılar Hepsiburada entegrasyonu sayfasında. Mağazana özel adımlar için Trendyol entegrasyonu sayfasına, günlük işin nasıl kurulacağına e-ticaret satıcıları için ön muhasebe sayfasına bakabilirsin. Faturanın kendisi için e-Arşiv fatura programı sayfamız var.

Siparişten faturaya, stoktan hakedişe bütün akışı görmek için pazaryeri entegrasyonu sayfasına bak.

Bu yazı genel bilgi içindir; vergi ve hukuk kararlarında mali müşavirine danış. Mevzuat değiştikçe yazıyı güncelliyoruz; güncelleme tarihi başlığın altında.