e-Fatura görüntüleme nasıl yapılır, XML fatura nasıl açılır?
e-Fatura görüntülemek için elindeki XML dosyasını bir e-Fatura görüntüleyiciyle açarsın: GİB'in ücretsiz görüntüleyicisi, entegratörünün paneli ya da kullandığın ön muhasebe programı bunu yapar. Çift tıklayınca dosya tarayıcıda düzgün bir fatura gibi görünmüyorsa nedeni budur; XML, faturanın okunması için değil, bilgisayarların işlemesi için hazırlanmış asıl halidir.
Yani "XML fatura görüntüleme" aslında bir çeviri işidir: dosyanın içindeki satıcı, kalem, KDV ve toplam bilgileri insanın okuyacağı bir sayfaya dizilir. Hangi yolu seçeceğin, faturanın e-Fatura mı yoksa e-Arşiv mi olduğuna ve sende ne olduğuna bağlıdır. Farkı hatırlamak istersen e-Fatura ile e-Arşiv farkı yazımıza bak.
| Elinde Ne Var? | Nereden Bakarsın? |
|---|---|
| e-Fatura XML dosyası | GİB e-Fatura Görüntüleyici, entegratör paneli ya da ön muhasebe programı |
| Adına kesilmiş e-Arşiv faturaların listesi | e-Arşiv Portal, "Adıma Düzenlenen Belgeler" sekmesi |
| Tek bir e-Arşiv faturanın doğruluğu | GİB'in herkese açık e-Arşiv sorgu ekranı, karekod ya da ETTN |
| Tedarikçilerden gelen e-Faturalar | Entegratörünün gelen kutusu ya da ön muhasebe programın |
GİB'in e-Fatura görüntüleyici programı nereden bulunur, nasıl çalışır?
GİB, e-Belge sayfasında (ebelge.gib.gov.tr) "e-Fatura Görüntüleyici" adıyla ücretsiz bir program yayımlar. Sayfadaki bilgiye göre bu program Java 1.8 (101 ve üstü) sürümüyle çalışır; aynı sayfada bir kullanım kılavuzu da bulunur. Sayfa zamanla değişebileceği için güncel bağlantıyı GİB'den kontrol et.
- e-Belge sayfasından e-Fatura Görüntüleyici'yi indir ve çalıştır.
- Faturanın XML dosyasını bilgisayarına kaydet. Dosya ZIP içinde geldiyse önce klasöre çıkar.
- Programdan XML dosyasını seçip aç. Fatura, e-Fatura görünümüyle ekrana gelir.
- Satıcıyı, tarihi, kalemleri ve toplamı kâğıttaki ya da e-postadaki bilgiyle karşılaştır.
Bu araç e-Fatura içindir. GİB'in e-Belge sayfasında e-Arşiv faturalar için ayrı bir görüntüleyici yoktur; e-Arşiv için aşağıdaki portal ve sorgu yollarını kullanırsın.
Adıma kesilen e-Arşiv faturaları nereden görürüm?
Vergi mükellefiysen adına düzenlenen e-Arşiv faturaları e-Arşiv Portal'daki "Adıma Düzenlenen Belgeler" sekmesinden liste halinde görürsün. Portala Dijital Vergi Dairesi kullanıcı kodun ve şifrenle ya da mali mühür veya e-imzanla girersin; tarih aralığı seçince o dönemde sana kesilmiş faturalar satıcı, tarih ve tutarla sıralanır.
Listede faturayı bulamıyorsan sırayla şunlara bak:
- Faturada senin vergi kimlik ya da TC kimlik numaran doğru yazılı mı? Yanlış numaraya kesilen fatura senin listende çıkmaz.
- Tarih aralığı faturanın tarihini içine alıyor mu?
- Satıcı faturayı e-Arşiv yerine e-Fatura olarak mı kesti? Alıcı e-Fatura kullanıcısıysa fatura e-Arşiv listesinde değil, e-Fatura kutuna düşer.
- Fatura yeni mi kesildi? e-Arşiv faturaların bilgisi GİB'e satıcının raporuyla gider ve rapor süresi GİB'in teknik kılavuzunda belirlenir; yeni kesilen fatura listede hemen görünmeyebilir, bir iki gün bekleyip yeniden bak.
Adımlarıyla birlikte ayrıntıyı, iptal talebi gibi işlemleri e-Arşiv fatura sorgulama yazımızda anlattık; burada tekrar etmiyoruz. İşletmen yoksa ve alışverişi bireysel olarak yaptıysan portala girmene gerek yok: GİB'in herkese açık sorgu ekranıyla tek tek faturaya bakarsın.
Gelen e-Faturalar nerede görünür?
e-Fatura kullanıcısıysan tedarikçilerinin sana gönderdiği e-Faturalar, e-Faturayı hangi yöntemle kullandığına göre farklı yerde toplanır: özel entegratörle çalışıyorsan entegratörün gelen kutusunda ya da onunla çalışan programda, GİB Portal yöntemini kullanıyorsan GİB'in e-Belge portalındaki gelen kutusunda. Bu yüzden "bana gelen faturaları nerede göreceğim?" sorusunun cevabı, e-Fatura hizmetini kimden aldığına bağlıdır.
Sınırı bil: GİB'in e-Arşiv Portal'ındaki "Adıma Düzenlenen Belgeler" listesi e-Fatura gelen kutunun yerine geçmez. Ticari e-Faturada kabul ya da red için 8 günlük süre fatura sana ulaşınca başladığından, gelen kutuna bakmayı haftalık bir işe çevirmen iyi olur.
PDF ile XML arasındaki fark ne, asıl fatura hangisi?
e-Faturada belgenin kendisi, mali mühür ya da nitelikli elektronik sertifikayla onaylanmış XML dosyasıdır; PDF ise bu dosyanın insan gözü için hazırlanmış görüntüsüdür. 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği'ne göre GİB'in belirlediği formatta düzenlenmeyen ya da e-Fatura uygulaması üzerinden gönderilip alınmayan bir belge e-Fatura hükmünde değildir; yani tek başına bir PDF e-Fatura sayılmaz.
e-Arşiv faturada durum biraz farklıdır. Aynı Tebliğ'e göre alıcıya kâğıt olarak verilen ya da elektronik ortamda iletilen şekil belgenin aslıdır. Elektronik iletimde satıcı, faturayı e-Fatura formatında (XML) gönderir ve basılabilir görüntüsünü de ekler. Bu yüzden e-Arşiv faturan e-postayla geldiyse PDF'in yanında XML dosyasını da saklaman iyi olur.
| XML | ||
|---|---|---|
| Ne işe yarar? | e-Faturada asıl belge; programlara yüklenir | Okumak, yazdırmak, e-postayla yollamak |
| Nasıl açılır? | Görüntüleyici ya da program gerekir | Her PDF okuyucu açar |
| Saklarken | Mutlaka sakla | Pratik kopya olarak sakla |
Pratik kural: faturayı muhasebeye ya da programa XML olarak yükle, PDF'i de okumak için yanında tut. e-Faturalar için saklama ve ibraz yükümlülüğü sende kalır; entegratör kullanman bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Bu yüzden gelen XML dosyalarını yedekli bir klasörde, tarihe göre sakla. Belgenin ne olduğunu tanımak için UBL biçimi ve ETTN terimlerine göz atabilirsin.
Gelen e-Faturalar ön muhasebe programında nasıl görünür?
Bir ön muhasebe programı gelen kutuna bağlıysa görüntüleyici aramana gerek kalmaz: faturayı programın içinde açar, resmî görünümüyle okursun. Uygun Muhasebe kullanıyorsan gelen e-Faturalar programın gelen kutusuna düşer; beklemeden görmek istersen "Gelen belgeleri al" düğmesine basarsın. Faturayı açınca "Görüntüle / yazdır" ile faturanın kendi görüntü şablonunda okursun; görüntü okunaksızsa "Sade görünüm"ü seçersin, "XML" düğmesiyle de asıl dosyayı indirirsin.
Gelen fatura kendiliğinden gidere ya da alışa dönmez. Ticari faturayı kabul eder ya da reddedersin; temel faturaya yanıt verilmez. "Alış faturası oluştur" dediğinde bir taslak oluşur, onu kontrol edip onaylarsın. Alışa işlenmeyen belge giderlerinde ve KDV indiriminde görünmez; bu yüzden gelen kutusu, işlenmemiş belge kaldığında seni uyarır. Daha geniş bilgi için e-Fatura programı sayfasına bakabilirsin.
Hangi durumda hangi yoldan bakmalıyım?
- Elinde XML varsa: e-Fatura Görüntüleyici ya da programın.
- Sana kesilen e-Arşiv faturaları liste olarak görmek istiyorsan: e-Arşiv Portal, "Adıma Düzenlenen Belgeler".
- Tek bir faturanın gerçek olup olmadığını anlamak istiyorsan: karekod ya da ETTN ile sorgu; ayrıntısı sorgulama yazımızda.
- Tedarikçilerinin e-Faturalarını görmek istiyorsan: entegratörün gelen kutusu ya da programın gelen belgeler ekranı.
Fatura kavramlarını baştan görmek istersen e-Fatura nedir yazımızla başla. Gelen faturaları her gün tek ekrandan görmek istiyorsan, Uygun Muhasebe'nin e-Fatura paketini 14 gün ücretsiz deneyebilirsin; kart gerekmez.
Bu yazı genel bilgi içindir; vergi ve hukuk kararlarında mali müşavirine danış. Mevzuat değiştikçe yazıyı güncelliyoruz; güncelleme tarihi başlığın altında.