Ön muhasebe tamamen ücretsiz: süresiz, kart istemez; fatura, cari, stok ve kasa-banka dahil, süresiz → Ücretsiz Başla
Kayıt olmadan dene: örnek işletmede faturadan stoğa, pazaryerinden kasaya her ekranı gezKayıt olmadan örnek işletmeyi gez → Demoyu dene

Yıl sonu stok sayımı 2026: envanter nasıl yapılır, stok hangi değerle yazılır?

Takvim yılıyla çalışan işletme 2026 envanterini 31.12.2026 itibarıyla çıkarır: malları sayar, ölçer, tartar ve değerler. Emtia maliyet bedeliyle yazılır; bozulan ya da satış fiyatı maliyetin en az %10 altına düşen mal emsal bedeliyle değerlenebilir. Sayım kârı doğrudan etkiler.

Güncelleme: 4 dakikalık okuma Uygun Muhasebe Ekibi

Yıl sonu stok sayımı nedir, 2026'da ne zaman yapılır?

Yıl sonu stok sayımı, hesap döneminin son günündeki malları tek tek sayıp değerini çıkarmaktır; vergi dilinde buna envanter denir. Takvim yılıyla çalışan işletme için 2026'nın bilanço günü 31.12.2026 Perşembe'dir. İşletme defteri ya da bilanço esasına göre defter tutan ve mal alıp satan her işletme bu sayımı yapmak zorundadır.

Sayımın sonucu doğrudan vergine yansır. Yıl sonunda elinde kalan mal, o yıl satılmamış maliyettir; eksik sayarsan kâr düşük, fazla sayarsan kâr yüksek görünür. Kasım ayı hazırlık için doğru zaman: sayım listesini, eksik faturaları ve bozuk malları şimdiden ayıklarsan 31 Aralık akşamı iş bir iki saate iner.

Envanter kimler için zorunlu, defter türüne göre ne değişir?

Vergi Usul Kanunu envanteri iki defter türü için ayrı ayrı düzenler. Aşağıdaki tablo farkı özetliyor:

Defter TürüNe Sayılır?Nereye Yazılır?Dayanak
İşletme Hesabı (İkinci Sınıf)Emtia: satmak için alınan ya da üretilen mal, ham madde ve yardımcı malzemeİşletme defterinde dönem kayıtlarını izleyen sayfalara ya da ayrı bir envanter defterineVUK md. 195
Bilanço Esası (Birinci Sınıf)Bütün mevcutlar, alacaklar ve borçlar; mal stoku da dahilEnvanter defterine; büyük işletmede imzalı envanter listeleriyleVUK md. 185, 186, 188
Büyük Mağaza ve EczaneEmtiaÜç yılda bir sayım yapılabilir; arada kayıttaki miktar yazılırVUK md. 190

Kanun envanter çıkarmayı mevcutları "saymak, ölçmek, tartmak ve değerlemek" diye tanımlar (VUK md. 186). Yani yalnız adet yazmak yetmez; her kalemin değeri de çıkarılır. Hangi defteri tuttuğunu bilmiyorsan esnaf muhasebesi yazısında sınıfları anlattık.

Stok sayımı kârı ve vergiyi nasıl etkiler?

İşletme defteri tutan esnafta yıl sonu kârı kabaca şöyle bulunur: yılın satışlarına dönem sonundaki mal mevcudu eklenir; dönem başındaki mal ile yıl içindeki alışlar ve giderler düşülür (VUK md. 196). Bu yüzden 31.12.2026'da saydığın stok, hasılat tarafına yazılır.

Örnekle görelim. Bir hırdavatçının 2026 rakamları şöyle olsun:

KalemDoğru SayımEksik Sayım
Yıl İçindeki Satışlar2.400.000,00 TL2.400.000,00 TL
Dönem Sonu Mal Mevcudu380.000,00 TL300.000,00 TL
Dönem Başı Mal Mevcudu(320.000,00 TL)(320.000,00 TL)
Alışlar ve Giderler(2.100.000,00 TL)(2.100.000,00 TL)
Kâr360.000,00 TL280.000,00 TL

Rafta 80.000,00 TL'lik mal sayılmadan kalınca kâr da 80.000,00 TL düşük çıkıyor. Vergi incelemesinde bu fark kayıt dışı satış sorusunu da beraberinde getirebilir. Tersi de sorun: sayımı şişirirsen hiç kazanmadığın kâra vergi ödersin ve gelecek yılın dönem başı stoğu yanlış başlar.

31 Aralık'ta stok sayımı nasıl yapılır? Adım adım

  1. Sayım listesini Kasım'da hazırla. Ürün kodu, adı, birimi ve kayıttaki miktar yazılı olsun. Programdan alamıyorsan stok takip Excel şablonu başlangıç için yeter.
  2. Eksik faturaları kapat. Gelmiş ama kaydedilmemiş alış faturası, kesilmemiş satış faturası sayımda yanlış fark çıkarır.
  3. Bozuk, kırık ve tarihi geçmiş malı ayır. Bunlar ayrı değerlenir; aşağıda anlattık.
  4. Sayımı satışın durduğu saatte yap. 31.12.2026 kapanıştan sonra ya da 01.01.2027 tatil gününde sayarsan hareket karışmaz. Biri saysın, biri yazsın.
  5. Emanet ve konsinye malı ayrı yaz. Envantere işletmeye ait kıymetler girer (VUK md. 186); sende duran başkasının malını ayrı listele ve mali müşavirine göster.
  6. Farkları araştır, sonra düzelt. Fark yanlış kayıttan, faturasız çıkıştan ya da fireden gelebilir.
  7. Listeyi imzala ve sakla. Tarih, sayan kişi ve imza bulunsun; büyük işletmede kanun envanter listesinin numaralı, tarihli ve imzalı olmasını ister (VUK md. 188).
  8. Değerleri mali müşavirine ilet. Envanterin deftere nasıl geçeceğini o belirler.

Ayın ortasında yaptığın sıradan sayımlarla ilgili ayrıntılar stok takibi nasıl yapılır yazısında.

Sayılan stok hangi değerle yazılır?

Emtia kural olarak maliyet bedeliyle değerlenir (VUK md. 274). Maliyet bedeli malı alırken ödediğin tutar ve alışa bağlı giderlerdir; üretim yapan işletmede ham madde, işçilik ve genel üretim giderlerinin mala düşen payı da eklenir (VUK md. 275).

İki istisna yıl sonunda işine yarar:

  • Satış fiyatı maliyetin en az %10 altına düştüyse maliyet bedeli yerine emsal bedelini kullanabilirsin (VUK md. 274). Örneğin tanesi 500,00 TL'ye aldığın bir matkap Aralık'ta piyasada 420,00 TL'ye satılıyorsa düşüş %16'dır; değerleme düşük değerle yapılabilir.
  • Bozulan, çürüyen, kırılan ya da paslanan mal ile hurda ve ıskarta emsal bedeliyle değerlenir (VUK md. 278). Emsal bedeli hesaplanamıyorsa takdir komisyonu belirler (VUK md. 267). Tarihi geçtiği için imha edilecek mal için ayrıca bir usul vardır (VUK md. 278/A).
Değeri düşen malı kendi başına sıfıra indirme. Hangi yöntemin uygulanacağına ve takdir komisyonuna başvuru gerekip gerekmediğine mali müşavirinle birlikte karar ver; emsal bedelini kendin hesapladıysan hesap tablosunu sakla. Kanun metnine Vergi Usul Kanunu üzerinden bakabilirsin.

Sayımda fark çıkarsa ne yapılır?

Önce nedeni bul, sonra kaydı düzelt. Fark üç ana kaynaktan gelir:

FarkOlası NedenNe Yapılır?
Sayılan Kayıttan AzFaturasız çıkış, girilmemiş satış, kırılma ya da kayıpEksik satış faturasını kes; kırık ve bozuk malı zayi olarak ayrı kaydet
Sayılan Kayıttan FazlaGirilmemiş alış faturası, iki kez yazılmış iadeAlış faturasını kaydet, mükerrer kaydı sil
Miktar Doğru, Değer YanlışEski ya da yanlış alış fiyatıSon alış faturasıyla maliyeti kontrol et

Faturası olmadan çıkan malı sayım farkıyla kapatmak işin kolayı gibi görünür, ama satışı belgesiz bırakır. Açıklanamayan büyük bir fark kalırsa mali müşavirinle konuş.

Yıl sonu sayımı programla nasıl kolaylaşır?

Satış ve alış faturası stoğu kendiliğinden günceller, böylece sayım günü elinde güncel bir "kayıttaki miktar" olur. Bir ön muhasebe programı kullanıyorsan iş, rafı saymak ve farkı girmekten ibarettir.

Uygun Muhasebe'de "Stok hareketi ekle"de Sayım'ı seçip depodaki gerçek miktarı yazarsın; fark sayım düzeltmesi olarak kaydolur. Sayımı birkaç gün sonra girsen bile sayım gününün tarihini yazarsın, aradaki satışlar farka karışmaz. Bozulan ya da tarihi geçen ürünü "Zayi düş" ile nedeniyle birlikte stoktan düşersin; satış sayılmaz. Depo ve sayım ayrıntıları stok takip programı sayfasında. Envanter teriminin kısa tanımı için sözlüğe bakabilirsin.

Bu yazı genel bilgi içindir; vergi ve hukuk kararlarında mali müşavirine danış. Mevzuat değiştikçe yazıyı güncelliyoruz; güncelleme tarihi başlığın altında.

SSS

Sık sorulanlar

Takvim yılıyla çalışan işletmede hesap dönemi 31.12.2026'da biter; envanter bu tarihteki mevcutlara göre çıkarılır. Sayımı 31.12.2026 kapanışından sonra ya da hareketin olmadığı 01.01.2027 tatil gününde yapabilirsin.

Evet. Vergi Usul Kanunu md. 195'e göre işletme hesabı esasında defter tutanlardan mal alıp satanlar emtia envanteri çıkarmak zorundadır. Envanter işletme defterine ya da ayrı bir envanter defterine yazılır.

Emtia kural olarak maliyet bedeliyle değerlenir (VUK md. 274). Satış fiyatı maliyetin en az %10 altına düşmüşse emsal bedeli kullanılabilir; bozulan, kırılan ya da paslanan mal emsal bedeliyle değerlenir (VUK md. 278).

Hayır. VUK md. 190'a göre büyük mağazalar ve eczaneler emtia envanterini üç yılda bir çıkarabilir; arada kalan yıllarda kayıttaki miktarları envanter defterine yazarlar.

Önce nedenini ara: girilmemiş fatura, faturasız çıkış, kırılma ya da kayıp olabilir. Eksik faturayı kes ya da kaydet, bozuk malı zayi olarak ayrı yaz; açıklanamayan farkı mali müşavirinle konuş.

Bugün başla, ön muhasebe ücretsiz.

Kurulum yok, kart yok, süre sınırı yok. e-Fatura gerekince e-Faturalı paketi 14 gün ücretsiz dene.

Ücretsiz Başla
Uygun Muhasebe