Araçtaki kutulara hangi belgelerden gelen rakamı yazacaksın?
Ödenecek KDV, hesaplanan KDV'den indirimlerin düşülmesiyle bulunur: bu ayın indirilecek KDV'si, önceki aydan devreden KDV ve diğer indirimler. Fark negatif çıkarsa ödeme olmaz, tutar sonraki döneme devreder (KDV Kanunu md. 29). Altı kutuyu şu belgelerden doldurursun:
| Araçtaki kutu | Beyannamedeki yeri | Rakamı nereden bulursun? |
|---|---|---|
| %20, %10 ve %1'lik satışlar | Matrah bölümü | Dönemin satış faturalarının ve perakende satış belgelerinin KDV hariç toplamı; oran oran ayrı yazılır, faturada gösterilen iskontolar düşülmüştür |
| İndirilecek KDV | İndirimler bölümü | Dönemde deftere kaydettiğin alış ve gider belgelerinin KDV'si |
| Devreden KDV | İndirimler bölümü | Geçen ayın beyannamesindeki "sonraki döneme devreden KDV" |
| Diğer indirimler | İndirimler bölümü | Satıştan iade edilen mallar nedeniyle indirilecek KDV; 2 No.lu beyannameyle beyan edip ödediğin KDV |
Alış belgesindeki KDV'yi, belgeyi deftere kaydettiğin ayın beyannamesinde indirirsin. Beyannamenin bölümlerini, verilme süresini ve cezaları KDV beyannamesi nedir yazımızda anlattık.
Devreden KDV aydan aya nasıl ilerler?
Devreden KDV, bir ayda indirilecek KDV'nin hesaplanan KDV'yi aşan kısmıdır. Her ayın "sonraki döneme devreden" rakamı, ertesi ayın "önceki dönemden devreden" kutusuna girer. Aşağıdaki mağaza her ay %20 KDV'li satış yapıyor; Ağustos'ta büyük bir alım yaptığı için o ay indirilecek KDV hesaplananı aşıyor:
| Dönem | Satış (KDV hariç) | Hesaplanan KDV | İndirilecek KDV | Önceki aydan devreden | Ödenecek KDV | Sonraki aya devreden |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ağustos 2026 | 100.000,00 TL | 20.000,00 TL | 26.500,00 TL | 0,00 TL | 0,00 TL | 6.500,00 TL |
| Eylül 2026 | 120.000,00 TL | 24.000,00 TL | 14.000,00 TL | 6.500,00 TL | 3.500,00 TL | 0,00 TL |
| Ekim 2026 | 60.000,00 TL | 12.000,00 TL | 16.000,00 TL | 0,00 TL | 0,00 TL | 4.000,00 TL |
Eylül'de ödenecek KDV 24.000,00 − (14.000,00 + 6.500,00) = 3.500,00 TL çıkar. Devreden KDV kural olarak iade edilmez; ihracat gibi iade hakkı doğuran işlemlerden gelen kısım için KDV iadesi istenebilir. Terimin kısa tanımı için devreden KDV sayfasına bak.
Farklı oranlı satışlarda ödenecek KDV nasıl çıkar?
Her oran ayrı hesaplanır, hesaplanan KDV'ler toplanır ve indirimler bu toplamdan düşülür. Üç işletme tipinde sonuç şöyle olur:
| İşletme | Satışlar (KDV hariç) | Hesaplanan KDV | İndirimler | Sonuç |
|---|---|---|---|---|
| Mahalle marketi | %1: 212.300,00 TL; %20: 85.400,50 TL | 2.123,00 + 17.080,10 = 19.203,10 TL | 19.640,00 TL | Ödeme yok, 436,90 TL devreder |
| Kafe | %10: 148.600,00 TL; %20: 31.250,00 TL | 14.860,00 + 6.250,00 = 21.110,00 TL | 14.275,40 TL | 6.834,60 TL ödenir |
| Temizlik hizmeti alıp tevkifat uygulayan işletme | %20: 40.000,00 TL | 8.000,00 TL | 3.600,00 TL indirilecek KDV + 3.600,00 TL diğer indirim | 800,00 TL ödenir |
Üçüncü satırdaki işletme o ay 20.000,00 TL + KDV'lik bir temizlik hizmeti aldı ve 9/10 tevkifat uygulandı. KDV 4.000,00 TL; bunun 3.600,00 TL'sini işletme 2 No.lu beyannameyle ödedi, 400,00 TL'sini temizlik firmasına verdi. Diğer alışlarının KDV'si 3.200,00 TL. Bu yüzden indirilecek KDV 400,00 + 3.200,00 = 3.600,00 TL, diğer indirimler 3.600,00 TL'dir. 2 No.lu beyannameyle ödediğin tutarı "diğer indirimler" kutusuna yazmayı unutursan ödenecek KDV 800,00 TL yerine 4.400,00 TL çıkar ve 3.600,00 TL fazla ödersin. Tevkifatın ayrıntısı için KDV tevkifatı nedir yazımıza bak.
Matraha hangi tutarlar girer, hangileri girmez?
KDV'nin matrahı satışın karşılığında alınan bedeldir (md. 20); faturada gösterilen ticari iskontolar ve KDV'nin kendisi matraha girmez (md. 25). Alıcının gösterdiği yere kadar yapılan taşıma, yükleme ve boşaltma giderleri, ambalaj giderleri, vade farkı ve kur farkı ise matraha eklenir ve KDV'ye girer (md. 24). Araca yazacağın satış tutarı, bu kurallara göre bulunmuş KDV hariç tutar olmalı. KDV dahil ve hariç tutarlar arasında geçiş için KDV hesaplama aracını kullanabilirsin.
Araç neleri hesaplamaz?
Araç bu ay ne ödeyeceğini ya da neyi devredeceğini gösterir; şu durumlar hesabın dışında kalır ve mali müşavirinle ayrıca ele alınır:
- Kısmi tevkifatlı satışlar: Beyannamede ayrı tabloda, tevkifat oranıyla yazılır; araç bu satışları hesaba katmaz.
- KDV'den istisna satışlar: İhracat gibi satışlar ve iade hakkı doğuran işlemler beyannamede ayrı bölümde gösterilir.
- KDV'si indirilemeyen alımlar: KDV Kanunu'nun 30. maddesi bazı alımların KDV'sinin indirilmesine izin vermez. Bu belgelerin KDV'sini "indirilecek KDV" kutusuna yazma.
- Kuruş farkı: Araç her oran için toplam matrahı oranla çarpar ve bir kez yuvarlar. Faturalardaki KDV'leri tek tek yuvarlanmış haliyle toplarsan birkaç kuruş fark çıkabilir.
Beyannameyi göndermeden önce neleri kontrol edersin?
Dört kontrol, çoğu hatayı yakalar:
- Satış faturalarındaki KDV'nin toplamı, aracın bulduğu hesaplanan KDV'ye yakın mı? İptal edilen ve iade edilen belgelerin düşüldüğünden emin ol.
- Devreden tutar, geçen ayın beyannamesindeki "sonraki döneme devreden KDV" ile aynı mı?
- İndirilecek KDV'ye yazdığın alış ve gider belgelerinin hepsi bu ay deftere kaydedildi mi? Deftere girmemiş belgenin KDV'sini o ay indiremezsin.
- Tevkifatlı alışın varsa 2 No.lu beyannameyle ödediğin KDV'yi "diğer indirimler" kutusuna yazdın mı?