Kur farkı faturası nedir?
Kur farkı faturası, dövizli bir satışta faturanın kesildiği gün ile paranın ödendiği gün arasındaki kur değişikliğinden doğan TL farkı için kesilen ayrı faturadır. Bedel faturadan sonra ödenir ve kur yükselmişse satıcı lehine bir fark oluşur. Bu fark KDV matrahına girer, satıcı da onu kur farkı faturasıyla belgeler.
Dayanak açıktır: Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 24. maddesi kur farkını, vade farkı ve fiyat farkıyla birlikte matraha dahil olan unsurlar arasında sayar. Kur farkı bu maddeye 2019'da 7161 sayılı Kanunla eklendi. Uygulamanın ayrıntısı KDV Genel Uygulama Tebliği'nde yer alır. Yazının devamında kimin keseceğini, KDV'nin nasıl hesaplandığını ve kur düştüğünde ne olacağını bir örnekle anlatıyoruz.
Terimin kısa tanımı için sözlükteki kur farkı maddesine de bakabilirsin.
Kur farkı faturası ne zaman kesilir?
Kur farkı faturası üç koşul birlikte varsa gündeme gelir:
- Bedel dövizle ya da dövize endeksli belirlenmiştir. Faturada fiyat dolar, avro gibi bir para birimiyle yazılır ya da TL fiyat bir döviz kuruna bağlanır.
- Ödeme faturadan sonra yapılır. Bedelin tamamı ya da bir kısmı vadeli tahsil edilir.
- Ödeme günü kur, fatura günündeki kurdan yüksektir. Bu durumda satıcı lehine bir fark doğar.
Peşin satışta, yani para fatura günü aynı kurla ödendiğinde kur farkı oluşmaz. Ödeme birkaç parça hâlinde yapılıyorsa fark her ödemede ayrı ayrı ortaya çıkar. Her tahsilatta o günün kuruyla fatura kurunu karşılaştırman gerekir.
Kur farkı faturasını kim keser?
Kur yükseldiğinde faturayı satıcı keser. Tebliğdeki örnekte de malı satan şirket, alıcıya kur farkı faturası düzenler. Satıcı lehine doğan fark satış bedelinin bir parçası sayılır, bu yüzden faturayı da satışı yapan taraf keser.
Kur düştüğünde ise fark alıcı lehine oluşur. Tebliğin kur farkıyla ilgili bölümü yalnız satıcı lehine doğan farkı anlatır; alıcı lehine farkın nasıl belgeleneceği orada yazılı değildir. Bu durumda belgeyi kimin ve nasıl düzenleyeceğini işlemden önce mali müşavirinle netleştir.
| Durum | Fark Kimin Lehine? | Ne Yapılır? |
|---|---|---|
| Ödeme günü kur yükseldi | Satıcı | Satıcı, alıcıya kur farkı faturası keser; fark ve KDV'si matraha girer. |
| Ödeme günü kur düştü | Alıcı | Belgeleme şeklini mali müşavirinle belirle. |
| Para fatura günü ödendi | Fark yok | Ayrı bir belge gerekmez. |
Kur farkı faturasında KDV nasıl hesaplanır?
Burada en çok karıştırılan nokta şudur: matraha yalnız mal ya da hizmet bedeline düşen kur farkı girer. Tebliğe göre faturada hesaplanan KDV'nin kendi kur farkı matraha dahil edilmez. KDV oranı olarak da asıl satışta uygulanan oranı kullanırsın. Tebliğdeki örnekte kur farkına, ilk teslimdeki oranla KDV hesaplanmıştır.
Hesabı dört adımda yaparsın:
- Ödenen döviz tutarının bedele düşen kısmını bul (KDV hariç kısım).
- Bu tutarı ödeme günündeki kur ile fatura kuru arasındaki farkla çarp. Sonuç kur farkının matrahıdır.
- Matrahı asıl satıştaki KDV oranıyla çarp.
- Matrah ile KDV'yi toplayarak kur farkı faturasının tutarını bul.
Kur farkı faturası örneği
Sanayi sitesinde makine yedek parçası satan bir toptancı düşün. Bir atölyeye 1.000 USD'lik parça satıyor, %20 KDV ile fatura toplamı 1.200 USD. Fatura günü kur 42,00 TL, atölye parayı bir ay sonra kur 43,00 TL iken ödüyor. Rakamlar örnek içindir.
| Kalem | Fatura Günü (42,00 TL) | Ödeme Günü (43,00 TL) | Fark |
|---|---|---|---|
| Bedel (1.000 USD) | 42.000,00 TL | 43.000,00 TL | 1.000,00 TL |
| KDV (200 USD) | 8.400,00 TL | 8.600,00 TL | 200,00 TL |
| Toplam (1.200 USD) | 50.400,00 TL | 51.600,00 TL | 1.200,00 TL |
Kur farkı faturasının matrahı bedele düşen farktır: 1.000,00 TL. KDV'ye düşen 200,00 TL'lik fark matraha eklenmez. Matrahın %20'si olan 200,00 TL KDV hesaplanır ve kur farkı faturası 1.200,00 TL tutar.
Dikkat edersen atölyenin ödediği 51.600,00 TL, asıl fatura ile kur farkı faturasının toplamına eşittir. Yani atölye 1.200 USD'yi ödediğinde ek bir para çıkmaz; kur farkı faturası tahsil edilen TL fazlasını belgeye bağlar. KDV'yi fatura günü TL olarak ödeyen bir alıcıda ise durum değişir: ona yalnız 1.000 USD'lik bedel kalmıştır, kur farkı faturasının 1.200,00 TL'sini ayrıca öder.
Döviz tutarlarını TL'ye çevirirken döviz çevirici aracından yararlanabilirsin.
Kur farkı, fiyat farkı ve vade farkı arasındaki fark nedir?
Üçü de KDV Kanunu'nun 24. maddesinde aynı bentte sayılır ve üçü de matraha girer. Nedenleri ise farklıdır:
| Fark Türü | Neden Doğar? | Örnek |
|---|---|---|
| Kur farkı | Döviz kurunun fatura ile ödeme arasında değişmesi | Dolarla satılan malın bedeli yükselen kurla ödenir. |
| Fiyat farkı | Anlaşılan fiyatın sonradan değişmesi | Sözleşmedeki fiyat güncelleme maddesi işletilir. |
| Vade farkı | Ödemenin ertelenmesinin bedeli | Geç ödenen faturaya faiz niteliğinde ek tutar yansıtılır. |
Kur farkı faturasında nelere dikkat etmelisin?
- Faturayı TL kes. Kur farkı zaten TL olarak doğan bir tutardır. Açıklamaya asıl faturanın numarasını, tarihini, fatura kurunu ve ödeme kurunu yaz.
- Kısmi ödemeleri ayrı izle. Her ödemenin kuru farklı olabilir. Farkı ödeme ödeme hesapla.
- Faturayı bekletme. Kur farkı tahsilatla ortaya çıkar. Faturayı ödemeyi aldıktan sonra gecikmeden kes; süre konusunda fatura kesme süresi yazımızdaki genel kuralı ve mali müşavirinin görüşünü birlikte değerlendir.
- Beyannameye yansıt. Kur farkı faturasındaki KDV, hesapladığın KDV'ye eklenir ve KDV beyannamesine girer.
- İstisnalı satışları ayrıca sor. İhracat gibi KDV'den istisna bir satışın kur farkında KDV uygulamasını mali müşavirine danış.
Kur farkı faturasını programda nasıl takip edersin?
Dövizli satışların çoksa kur farkını elle hesaplamak hata riskini artırır. Bir ön muhasebe programı fatura kurunu ve tahsilat kurunu kaydedip farkı senin yerine gösterir.
Uygun Muhasebe'nda dövizli faturaya tahsilat girdiğinde tahsilatın kuru ve TL karşılığı satırda görünür. Tahsilat kuru fatura kurundan yüksekse "Kur farkı" etiketiyle farkı görürsün ve "Kur farkı faturası oluştur" ile asıl faturanın KDV oranını kullanan bir TL fatura taslağı açılır. Kur düşmüşse müşterinin sana keseceği faturayı alış olarak kaydedersin; o fatura, tahsilattaki TL eksiğiyle kapanır. Dövizli fatura kesmenin ayrıntıları için fatura programı sayfasına bakabilirsin.
Bu yazı genel bilgi içindir; vergi ve hukuk kararlarında mali müşavirine danış. Mevzuat değiştikçe yazıyı güncelliyoruz; güncelleme tarihi başlığın altında.