Ön muhasebe tamamen ücretsiz: süresiz, kart istemez; fatura, cari, stok ve kasa-banka dahil, süresiz → Ücretsiz Başla
Kayıt olmadan dene: örnek işletmede faturadan stoğa, pazaryerinden kasaya her ekranı gezKayıt olmadan örnek işletmeyi gez → Demoyu dene

Yıl sonu döviz değerlemesi nedir, hangi kur kullanılır?

Yıl sonu döviz değerlemesi; kasadaki dövizin, dövizli banka hesabının ve dövizli alacak ile borçların 31.12.2026 kuruyla TL'ye çevrilmesidir. Kurlar Bakanlık tebliğiyle ilan edilir; ilan yoksa nakit dövizde Merkez Bankası efektif alış, diğerlerinde döviz alış kuru kullanılır.

Güncelleme: 4 dakikalık okuma Uygun Muhasebe Ekibi

Yıl sonu döviz değerlemesi nedir?

Yıl sonu döviz değerlemesi, kasandaki dövizin, dövizli banka hesabının ve dövizli alacak ile borçlarının yılın son günündeki kurla Türk lirasına çevrilmesidir. Kayıttaki TL tutarı ile yıl sonu kuruyla bulunan tutar arasındaki fark dönem kârını etkiler: Artış gelir, azalış gider olarak kaydedilir. 2026 için değerleme 31.12.2026 itibarıyla yapılır.

Kural Vergi Usul Kanunu'nun 280. maddesindedir: Yabancı paralar borsa rayiciyle değerlenir, borsada rayici yoksa kuru Hazine ve Maliye Bakanlığı belirler. Aynı kural yabancı parayla olan senetli ve senetsiz alacak ve borçlar için de geçerlidir. Kasadaki yabancı paralar için kanunun 284. maddesi yine 280. maddeye yollama yapar. Bu yazıda kuralı Vergi Usul Kanunu'nun güncel metninden ve son yıl sonu kur tebliğinden aktarıyoruz.

Döviz değerlemesi kimleri ilgilendirir?

Elinde döviz, dövizli banka hesabı ya da dövizli alacak veya borç bulunan işletmeleri ilgilendirir. Şu durumlar tipiktir:

  • Yurt dışına mal ya da hizmet satıp parasını dolar veya avroyla alan bir işletme.
  • İthal ürün alıp tedarikçisine dövizle borçlanan bir toptancı.
  • Kasasında nakit döviz tutan ya da bankada döviz hesabı olan bir şirket.
  • Dövizli kredi kullanan bir işletme.

Değerleme kayıtları esas olarak bilanço esasına göre defter tutan işletmelerde yapılır; limited ve anonim şirketler bu gruptadır. İşletme defteri tutuyorsan dövizli hesaplarının kazanca nasıl yansıyacağını mali müşavirinle netleştir. Defter türlerinin farkını limited şirket muhasebesi yazısında anlattık.

Yıl sonu değerlemesinde hangi kur kullanılır?

Bakanlık, borsada rayici olmayan yabancı paraların yıl sonu kurlarını bir Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile ilan eder. 2025 yılı sonu için bu tebliğ 590 Sıra No.lu Tebliğ'dir ve 24.01.2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı. Kurlar tebliğin ekindeki listede yer alır.

Aynı tebliğe göre değerleme günü itibarıyla kurların ilan edilmediği durumlarda Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın ilan ettiği kurlar esas alınır. Bu durumda şu kurlar kullanılır:

KalemKullanılacak Kur
Kasadaki Nakit Döviz (Efektif)Merkez Bankası efektif alış kuru; efektif alış kuru yoksa döviz alış kuru
Dövizli Banka HesabıMerkez Bankası döviz alış kuru
Dövizli Alacak ve BorçDöviz cinsinden olduğu için Merkez Bankası döviz alış kuru

2026 yılı sonu için tebliğ henüz yayımlanmadı. Önceki yıllarda bu tebliğler ocak ayında yayımlandı; 2017 için 491 Sıra No.lu Tebliğ 25.01.2018'de, 2025 için 590 Sıra No.lu Tebliğ 24.01.2026'da çıktı. Kapanış kayıtlarını kesinleştirmeden önce 2026 sonu tebliğini mali müşavirinle birlikte kontrol et.

Örnek: değerleme farkı nasıl hesaplanır?

Yedek parça ithal edip yurt içinde satan, ayrıca yurt dışına küçük ihracat yapan bir işletme düşünelim. Aşağıdaki kurlar yalnız hesabı göstermek için seçilmiş örnek rakamlardır, gerçek 31.12.2026 kurları değildir.

KalemKayıttaki TutarYıl Sonu Örnek KurYıl Sonu TutarıFark
Yurt Dışı Müşteriden 2.000 USD Alacak82.000,00 TL (kur 41,00)43,0086.000,00 TL4.000,00 TL gelir
Tedarikçiye 1.000 EUR Borç47.000,00 TL (kur 47,00)50,0050.000,00 TL3.000,00 TL gider
Kasada 500 USD Nakit20.250,00 TL (kur 40,50)42,8021.400,00 TL1.150,00 TL gelir

Alacak ve kasa arttığı için fark gelir olur. Borç arttığı için ise fark gider olur: Tedarikçiye ödeyeceğin TL tutarı büyümüştür. Bu örnekte üç kalemin toplam etkisi 2.150,00 TL gelirdir. Gerçek kurlar düşerse aynı kalemlerde tablo tersine döner.

Kasadaki nakit dövizde efektif alış kuru, banka hesabında ve alacak ile borçlarda döviz alış kuru kullanıldığına dikkat et. İki kur aynı gün için birbirinden farklı olabilir.

Değerleme farkı ile kur farkı faturası aynı şey mi?

Hayır. Yıl sonu değerlemesi senin defterindeki bir kayıttır; müşterine ya da tedarikçine belge gönderilmez. Kur farkı faturası ise dövizli bir alacağı tahsil ettiğinde fatura tarihindeki kur ile tahsilat günündeki kur arasında oluşan fark için düzenlenir. Bu konuyu kur farkı faturası nedir yazısında örnekle anlattık. Terimin kısa tanımını kur farkı sözlük sayfasında bulabilirsin.

Yıl sonundan önce neyi hazırlamalısın?

Değerleme kaydını mali müşavirin yapar, ama doğru rakamları ona sen verirsin. Aralık ayında şu listeyi tamamla:

  1. Dövizli banka hesaplarının 31.12.2026 bakiyesini al. Banka ekstresi ya da hesap özeti yeterlidir.
  2. Kasadaki nakit dövizi say. Sayımı yıl sonu stok sayımıyla aynı gün yapman işini kolaylaştırır.
  3. Dövizli alacak ve borçlarını karşı tarafla doğrula. Müşterilerin ve tedarikçilerinle mutabakat yaparak bakiyenin döviz cinsinden tutarını netleştir.
  4. Kredi sözleşmelerini ayır. Vergi Usul Kanunu'na göre kredi sözleşmesine dayanan borçlar, değerleme gününe kadar hesaplanan faiziyle birlikte dikkate alınır.
  5. Ocakta yayımlanacak tebliği bekle. 2026 sonu kurlarını tebliğin ekinden kontrol et ve belgelerini müşavirine teslim et.

Dövizli hesaplarını programda nasıl izlersin?

Bir ön muhasebe programı yıl sonu listesini kısaltır. Uygun Muhasebe'de kasa ve banka hesaplarını para birimiyle açarsın; dövizli hesabın bakiyesini kendi para biriminde görürsün. Dövizli faturada program, belge tarihinden önceki son iş gününde Merkez Bankası'nın açıkladığı döviz alış kurunu kullanır; Merkez Bankası'na ulaşılamazsa kuru elle girersin. Müşteri ve tedarikçi bakiyelerini cari hesap takibinden izlersin.

Yıl sonu değerleme kaydını ise program yapmaz; o kayıt mali müşavirinin genel muhasebe defterinde yapılır.

Bu yazı Vergi Usul Kanunu'nun 280, 284 ve 285. maddelerine ve 590 Sıra No.lu Tebliğ'e göre 15.11.2026'da hazırlandı. 2026 sonu kurları ocakta yayımlanacak tebliğle belli olacak. Kendi durumunu mali müşavirinle netleştir.

Bu yazı genel bilgi içindir; vergi ve hukuk kararlarında mali müşavirine danış. Mevzuat değiştikçe yazıyı güncelliyoruz; güncelleme tarihi başlığın altında.

SSS

Sık sorulanlar

Bakanlığın yıl sonu için tebliğle ilan ettiği kurlar kullanılır. Kurlar ilan edilmemişse Merkez Bankası kurları esas alınır: Nakit dövizde efektif alış kuru, döviz cinsinden hesaplarda ve alacak ile borçlarda döviz alış kuru.

2026 sonu tebliği henüz yayımlanmadı. Önceki yıllarda bu tebliğler ocak ayında çıktı; 2025 sonu kurları 590 Sıra No.lu Tebliğ ile 24.01.2026'da yayımlandı.

Dövizli alacak, banka hesabı ya da kasadaki döviz TL olarak arttıysa fark gelir, azaldıysa gider olur. Dövizli borçta tersi geçerlidir: Borcun TL karşılığı arttıysa fark giderdir.

Hayır. Yıl sonu değerlemesi işletmenin kendi defterindeki bir kayıttır, karşı tarafa belge gitmez. Kur farkı faturası, dövizli alacağın tahsilatında fatura kuru ile tahsilat kuru arasındaki fark için düzenlenir.

Değerleme kayıtları esas olarak bilanço esasına göre defter tutan işletmelerde yapılır. İşletme defteri tutuyorsan dövizli hesaplarının kazanca nasıl yansıyacağını mali müşavirinle netleştir.

Bugün başla, ön muhasebe ücretsiz.

Kurulum yok, kart yok, süre sınırı yok. e-Fatura gerekince e-Faturalı paketi 14 gün ücretsiz dene.

Ücretsiz Başla
Uygun Muhasebe