Kurumlar vergisi matrahı nasıl bulunur?
Kurumlar vergisi, şirketin hesap dönemi sonundaki ticari bilanço kârına kanunen kabul edilmeyen giderler eklenip istisna, indirim ve geçmiş yıl zararı düşülerek bulunan matrah üzerinden hesaplanır. Safi kurum kazancının tespitinde Gelir Vergisi Kanunu'nun ticari kazanç hükümleri uygulanır (Kurumlar Vergisi Kanunu md. 6). Bilançodaki kâr ile vergi matrahı bu yüzden aynı rakam değildir.
Kabul edilmeyen giderler kanunun 11. maddesinde sayılır. Başlıcaları şunlardır:
- Kurumlar vergisinin kendisi, her türlü para ve vergi cezası, gecikme zamları ile gecikme faizleri.
- Öz sermaye üzerinden ödenen ya da hesaplanan faizler.
- Örtülü sermaye üzerinden ödenen faiz ve kur farkları, transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü dağıtılan kazançlar.
Bunları bilanço kârına eklersin; araçtaki "Kurum kazancı" kutusuna bu toplam yazılır. Bilançoyu ve eklenecek kalemleri mali müşavirin çıkarır. Şahıs işletmesiysen kurumlar vergisi değil gelir vergisi ödersin: gelir vergisi hesaplama aracına bak.
2026'da kurumlar vergisi oranı kaç?
Genel oran %25'tir; bankalar, finans ve sigorta kuruluşlarında %30 uygulanır (Kurumlar Vergisi Kanunu md. 32). Tabloda aracın hesapladığı oranlarla araçta olmayan indirimli oranlar bir arada duruyor:
| Kurum ya da kazanç | 2026 oranı | Bu araçta |
|---|---|---|
| Genel oran (limited, anonim şirket) | %25 | Var |
| Sanayi sicil belgeli kurumun üretim kazancı | %24 | Var |
| Banka, finans ve sigorta kuruluşu | %30 | Var |
| Yalnızca ihracattan elde edilen kazanç (5 puan indirim) | %20 | Yok |
| İlk kez halka arz edilen kurum, beş hesap dönemi (2 puan indirim) | %23 | Yok |
Üretim ya da ihracat kazancı toplam kazancın yalnız bir kısmıysa her kısmı kendi oranıyla ayrı hesaplar, sonuçları toplarsın. Sanayi sicil belgeli kurumların üretim kazancındaki oran 7582 sayılı Kanun'la 2027 kazancından itibaren %12,5'e inecek; araç 2026 kazancını hesaplar.
Asgari kurumlar vergisi hesabı vergiyi ne zaman yükseltir?
Hesaplanan kurumlar vergisi, istisna ve indirimler düşülmeden önceki kurum kazancının %10'undan az olamaz (md. 32/C). İstisna ve indirimin büyük olduğu yılda normal hesap bu sınırın altında kalır ve asgari tutar ödenir. Aynı araçta üç şirketi denedik:
| Şirket | Kazanç ve indirim | Normal vergi (%25) | Asgari vergi (%10) | Ödenecek vergi |
|---|---|---|---|---|
| A | 1.250.000,00 TL, indirim yok | 312.500,00 TL | 125.000,00 TL | 312.500,00 TL |
| B | 3.000.000,00 TL, 2.400.000,00 TL indirim | 150.000,00 TL | 300.000,00 TL | 300.000,00 TL |
| C: B ile aynı, ilk üç hesap döneminde | 3.000.000,00 TL, 2.400.000,00 TL indirim | 150.000,00 TL | Uygulanmaz | 150.000,00 TL |
A şirketinde normal hesap yüksek çıktığı için asgari hesap devreye girmez. B şirketi normal hesaptan 150.000,00 TL fazlasını asgari vergi olarak öder. İlk defa faaliyete başlayan kurumda üç hesap dönemi boyunca asgari vergi uygulanmaz (C); birleşme, devir, tür değişikliği ya da bölünmeyle kurulan şirket bu istisnadan yararlanamaz.
Örnekte 2.400.000,00 TL'nin asgari hesapta düşülmeyen türden olduğunu varsaydık. Kanun, asgari hesapta da düşülecek kalemleri sayar: iştirak kazançları, serbest bölge ve gemi sicili kazançları, teknoloji geliştirme bölgesi kazanç istisnası, Ar-Ge ve tasarım indirimi gibi. Araç bunları ayırmaz; böyle bir kalemin varsa onu "İstisna ve indirimler" kutusuna değil, doğrudan kazançtan düşerek yaz. İndirimli oran yüzünden alınmayan vergi de asgari vergiden indirilir (md. 32/C-3); bunu da araç hesaba katmaz.
Geçmiş yıl zararını araç asgari matrahtan da düşer. Bu, Gelir İdaresi'nin 2025 dönemi beyannamesindeki uygulamasına ve Danıştay 3. Dairesi'nin 25.11.2025 tarihli kararına dayanır; kendi durumunu mali müşavirinle netleştir.
Mahsuptan sonra ne kadar ödersin, fazla çıkarsa ne olur?
Ödenecek vergi, verginin kendisinden yıl içinde ödediğin geçici vergiyi ve mahsup edilecek stopajı çıkarınca kalan tutardır. Yıllık beyannameden yalnız tahakkuk edip ödenen geçici vergi düşülür; ödemediğin kısmı mahsup edemezsin (md. 34/4). Örneğin A şirketi 290.000,00 TL geçici vergi ve 18.000,00 TL stopaj ödediyse 312.500,00 − 290.000,00 − 18.000,00 = 4.500,00 TL öder.
Mahsup edilen tutarlar vergiden fazlaysa fark ödenmez. Kazancı 800.000,00 TL olan şirketin vergisi 200.000,00 TL'dir; 260.000,00 TL geçici vergi ödediyse 60.000,00 TL "fazla" çıkar. Vergi dairesi bunu yazıyla bildirir; yazıyı tebellüğ ettiğin tarihten itibaren bir yıl içinde başvurursan fark iade edilir (md. 34/5).
Kurumlar vergisi hesabında en sık hangi hatalar yapılır?
- Bilanço kârını matrah saymak. Kabul edilmeyen giderleri eklemezsen vergi eksik çıkar.
- Vergiyi ya da cezayı gider yazmak. Kurumlar vergisi, vergi cezaları ve gecikme zamları gider olarak indirilemez (md. 11).
- Tek oranı her kazanca uygulamak. İhracat ya da üretim kazancın varsa onu kendi oranıyla ayır.
- Asgari hesabı atlamak. İstisnası ve indirimi büyük şirkette ödenecek vergi normal hesaptan yüksek çıkabilir.
- Ödenmemiş geçici vergiyi düşmek. Mahsup için verginin ödenmiş olması gerekir.
Beyanname, hesap döneminin kapandığı ayı izleyen dördüncü ayda verilir; takvim yılı kullanan şirkette bu Nisan ayıdır. Süreleri, ödemeyi ve muhasebe kaydını kurumlar vergisi nedir yazımızda anlattık. Yıl içinde peşin ödenen vergiyi geçici vergi hesaplama aracıyla, geç ödemenin bedelini gecikme zammı hesaplama aracıyla görebilirsin.